Boeren op Wieringen kiezen voor natuur en innovatie

In de gezellige keuken schuift het hele gezin aan: vader Niels, moeder Marga, zoon en opvolger Bram en dochters Anne en Lisa. Die twee laatsten werken doordeweeks niet op het bedrijf, maar hun interesse ligt er wel. Anne Klaver werkt op de Dairy Campus Leeuwarden, Lisa Klaver studeert diergeneeskunde. Niels Klaver was jarenlang actief bij LTO Hollands Kroon.

De familie Klaver komt oorspronkelijk uit Sint Maartensvlotbrug. Daar konden ze een groot stuk land verkopen voor permanente bollenteelt, waardoor de verhuizing naar het nieuwe bedrijf in Hippolytushoef in 1996 mogelijk werd. Vijf jaar eerder was er in Wieringen een grote ruilverkaveling. Dit bedrijf omvatte toen 40 hectare grond, een nieuwe woning en een nieuwe stal. Niels Klaver: ‘Wij hadden toen zestig koeien op 40 hectare. Dat is intensiever dan nu. Het is ook een van de bijzonderheden van Wieringen; de huidige melkveebedrijven zijn gemiddeld groot, maar behoorlijk extensief. Er zijn veel jonge bedrijfsopvolgers. Ons bedrijf is daar een mooi voorbeeld van.’

Voor het hele voormalige eiland Wieringen (2.200 hectare) geldt dat het grondgebruik steeds extensiever wordt. Een paar eeuwen geleden liepen er op die 2.200 hectare nog 10.000 schapen en 2.500 koeien. Inmiddels zijn dat nog maar 1.000 schapen en 1.500 koeien.Door de bijzondere geschiedenis is heel Wieringen een aardkundig monument met archeologische waarde. Voor agrariërs betekent het onder meer dat de grond niet dieper dan tot 80 centimeter mag worden bewerkt. Ook ligt de huidige verkaveling grotendeels vast. De percelen zijn grillig van vorm en klein in vergelijking met de Wieringermeer.

Beperkte mogelijkheden

Daardoor is op Wieringen het grootste deel in gebruik door melkveehouders. Die profiteren van de lagere grondprijs ten opzichte van de Wieringermeer. Althans, totdat de provincie Noord-Holland in 2003 met het idee kwam om van Wieringen weer een eiland te maken, door een nieuw randmeer. Dat randmeer zou 450 hectare groot worden, met daaromheen luxe woningbouw. Na jarenlange discussie bliezen Gedeputeerde Staten het project af. De weerstand bleek groot en de financiering was niet rond te krijgen.

Niels Klaver: ‘Maar de provincie had inmiddels al 200 hectare grond opgekocht en dat wordt nog steeds meer. Dit drijft de grondprijs op. Nu kunnen wij een gedeelte van dat land wel terughuren, maar er mag slechts 100 kilo stikstof op’, licht de Noord-Hollandse ondernemer toe. Hun uitzicht over de weidse Wieringermeer wordt inmiddels bepaald door een woud aan windmolens. ‘Maar omdat wij op Wieringen zitten, mogen wij zelfs geen kleine eigen windmolen op het erf’, klinkt het enigszins gefrustreerd.

Wieringen heeft een glooiend landschap en ligt gemiddeld 8 meter hoger dan de Wieringermeer. Dorpen als Oosterland steken zo nog duidelijk boven het landschap uit. De boerderij van de familie Klaver ligt juist in een dal. Marga Klaver: ‘Wij zitten in een voormalig moeras. Daardoor hebben we iets minder last van droogte dan op de hoger gelegen stukken. De naam Smerp voor dit gebied verwijst nog naar die geschiedenis; het betekent pusbult.’ Onder het eiland ligt een grote zoetwaterbel, waarin de familie bronnen heeft geslagen. Daarmee kunnen ze beregenen en de drinkbakken van de koeien vullen.

Kruidenrijk grasland

Lopend over het bedrijf zien we koeien in de stal schuilen voor de hitte. Voor het voerhek ligt een mengsel van graskuil, maïs en wat brok. De staldeuren staan open en de rest van de koppel loopt buiten. Het rondlopende gezelschap is genoeg aanleiding voor een dolle renpartij. De lucht vult zich met allerlei weidevogels: grutto's, tureluurs en kieviten. Marga Klaver wijst ze trots aan: ‘Kijk, daar zelfs een wulp.’ Het bedrijf heeft veel kruidenrijk grasland en bloeiende akkerranden. Heel Wieringen geldt als weidevogelleefgebied. ‘We krijgen ook overtijvogels, die schuilen op Wieringen bij storm op zee.’

Bram Klaver heeft werktuigbouwkunde gestudeerd: ‘Dankzij mijn stage bij JOZ hebben we nu een mestaanschuifrobot en een voeraanschuifrobot. Hiervoor benutten we de stroom van onze 150 kilowatt-zonnepanelen. Zo besparen we kosten en tijd.’ Verder hebben de koeien een oorsensor van Cowsensor. ‘Daarmee kan ik per koe in de gaten houden hoe het gaat. Hoeveel ze bewegen, hoeveel ze vreten en wat hun lichaamstemperatuur is. Die informatie gebruik ik bijvoorbeeld om het juiste moment van insemineren te bepalen. Ook de gezondheidsattentielijsten vind ik handig. Zo weet ik precies welke koe ik extra in de gaten moet houden.’

Bedrijfsgegevens
Niels (53), Bram (25) en Marga (54) Klaver hebben in Hippolytushoef in Noord-Holland een melkveebedrijf met 200 koeien op 120 hectare, waarvan 24 hectare natuurgebied. Vof NJC Klaver heeft een groot, maar extensief melkveebedrijf. Ondanks dat voelt vooral de familie Klaver de druk van de provincie. Het voormalige eiland Wieringen heeft een bijzondere landschapswaarde en is daarom beperkt geschikt voor moderne landbouw.