‘Vrijheid, gelijkheid, broederschap. Lukt dat?’

Vanuit een broodoproer ontvlamde op 14 juli 1789 de Franse Revolutie, met kernwoorden als vrijheid, gelijkheid en broederschap. Hiermee begon de westerse democratie pas echt. De oude standenmaatschappij met almachtige adel en kerk verdween en we kregen er eigenlijk een vrijere, maar ontheemde samenleving voor terug, waar tot op de dag van vandaag Jan en Alleman baas kan zijn.

We zijn er best wat mee opgeschoten, maar de laatste eeuw hebben we wereldwijd eigenlijk ook onbenullige, sullige leiders gekregen als Poetin, Trump, Xi, Mao, Hitler, Lenin, et cetera, met volop ellende tot gevolg. Wat stellen zij eigenlijk voor, als je afpelt wat ze bedoelen en willen? Ook in ons land kiezen we links, rechts en in het midden te vaak zulke sukkels.

Vrijheid en gelijkheid zijn met elkaar verweven, maar schuren ook. Vrijheid is de ruimte om eigen keuzes te maken, waarbij je rekening moet houden met anderen. Gelijkheid met gelijke kansen en resultaten. Maar zijn wij allen gelijk? Er zijn immers sekses, gezindten, tinten, leeftijden, et cetera. Nee, maar we zijn allemaal wel gelijkwaardig. De drang om alles maar gelijk te willen maken en gelijk te willen schakelen, is nogal dominant aanwezig in alle stromingen: links, rechts, woke en zelfs in het midden.

Gelijkschakeling zoals we die zagen bij de nazi’s en socialisten, maar blijkbaar ook in het softe midden. Ongelijkheid wordt vaak door overheidsingrijpen gecorrigeerd en dat is weer vrijheidsbeperkend. Omdat er best sukkelachtig bestuurd wordt, kunnen een paar topbeleidsambtenaren heersen. Het gros deugt, maar een enkeling is gewoon te dominant en overheersend aanwezig op de ambtelijke apenrots in departementen en provincies. Zij hoeven als niet-gekozenen zelf geen echte verantwoording af te leggen, terwijl volksvertegenwoordigers, hun politiek gekozen bazen, dat wel moeten.

Maar die laatste komen en gaan, omdat wij kiezers grillig zijn. Hierdoor kunnen stikstof- en andere affaires woekeren. Dit gedrag getuigt niet van broederschap ofwel goed burgerschap en deze ambtelijke potentaten zouden tot de orde geroepen moeten worden door politici.

Als ik als boer een fout maak, kost mij dat geld. Als ik zou functioneren als zo’n ambtenaar, was ik failliet geweest. Ambtenaren horen betaald te worden voor hun werk en niet voor een activistische agenda, zoals met natuur onder het mom van gelijkheid, omdat natuur van iedereen is. De drang van een enkeling om te willen heersen over hele provincies en de boerenruimte speelt hen parten.