'Het recht op altijd goedkope energie is een domme illusie'

Column Akkerbouw Piet Hermus 13 apr 2026 om 11:00uur

Bij de pomp rijzen de prijzen de pan uit. Het is oorlog in het Midden-Oosten met weer een belemmering van de oliestroom vanuit de Arabische landen, net zoals in 1973. Dat jaar begon de oorlog op een Joodse feestdag, toen vijanden hun kans schoon zagen. Bijna vijftig jaar later, op 7 oktober 2023, was dat ook het geval. En nu gaat het geweld in de versnelling omdat Iran de Straat van Hormuz heeft afgesloten, nadat de geestelijke tiran van dat land naar wellicht zijn Walhalla is gebombardeerd.

Piet Hermus, akkerbouwer in Zevenbergschen Hoek

In 1973 met de olieboycot en de autoloze zondag klonk het 'Kiele Kiele Koeweit' door Farce Majeure en 'Den Uyl is in den olie' door Vader Abraham en Boer Koekoek. Hoge inflatie was het gevolg en de economie en de maakindustrie vielen stil. Verschil met toen is onze vergrijsde beroepsbevolking en dubbel zoveel mensen op aarde, van wie velen rijker zijn geworden en meer energie vragen.

Met onze zuinigere auto's, geïsoleerde huizen en alternatieve energievormen zijn we nog steeds fiks afhankelijk van energie uit andere landen met vaak minder fraaie regimes. We sloten zelf in West-Europa de kerncentrales en stortten oliedom de gasputten dicht. Aan mijnbouw doen we in dit deel van Europa ook niet meer, want 'bah, vies en zwaar'. Dat laten we liever over aan mensen elders, want we denken het wel goedkoop te kunnen blijven kopen. Domheid is net als luiheid en decadentie een keuze.

Maar energie betekent moeite, en kost geld en tijd. Energie heeft een prijs en een waarde, die niet altijd dezelfde zijn. Het denken recht te hebben op altijd goedkope energie is een illusie. Voedsel is ook energie, omdat CO2 met water wordt omgezet via fotosynthese, zonne-energie via planten in zuurstof en cellulose, voedingsenergie, waar mensen en dieren/landbouwhuisdieren van eten.

We zullen naar alternatieven moeten en aan eenzijdig energiewensdenken hebben we niets

Piet Hermus, akkerbouwer in Zevenbergschen Hoek (NB)

Toen we zo'n tienduizend jaar geleden de beschaving begonnen, konden we met 1 joule voeding circa 3 joule winnen. Dat was actuele voedselzonne-energie omgezet in handenarbeid en pk's van lastdieren, waarmee we nederzettingen, werktuigen en beschaving bouwden. Met spierkracht dus.

Nu denken velen dat het met fossiele energie ook efficiënt gaat, maar ze vergeten dat het om 300 miljoen jaar oude vastgelegde zonne-energie gaat en dat de voorraad eindig is. De makkelijk winbare olie, gas en kolen zijn eigenlijk op en de winning van de rest is dan vanzelfsprekend duurder. We zullen naar alternatieven moeten en aan eenzijdig energiewensdenken hebben we niets. Het is niet of-of, maar en-en, want we zullen het nieuwe moeten bouwen met het oude.