'Een nieuw-nieuw-nieuwe lente en een nieuw geluid'

Het bleek een tijdelijke vluchtheuvel voor de grillige kiezer en een deel van de achterban verloor zich in details, iets dat zich ook bij andere partijen voordoet. Partijen lijken veel op voetbalclubs: de grootste vijand is vaak de eigen, te veeleisende, supporterskern. 'Tis nie goed of t deug nie.'

Oogst 2025 was overvloedig met dramatisch lage prijzen, die al vroeg te voorspellen was. Dit omdat in ons deel van Europa een groter areaal aardappelen en uien tijdig werd gezaaid en gepoot, gevolgd door een gunstig groeiseizoen. Na een paar financieel goede jaren door tegenvallende oogsten en hoge prijzen, is de opgebouwde buffer bij de meeste akkerbouwers nu broodnodig.

Het gezegde luidt: het beste medicijn tegen hoge prijzen zijn hoge prijzen. Na topjaren als 1976 en 1983, met topprijzen door misoogsten, gingen boeren juist kopje onder door overinvesteringen in machines en dure huurgrond. Het collectief 'achter de markt aan boeren' door meer te zaaien en poten, leidde met normale weersomstandigheden tot een overaanbod en dus (dramatisch) lage prijzen.

Aardappelen waren ooit volksvoedsel. Waar mensen gemiddeld 110 kilo per persoon aten, is dat nu 80 kilo, waarvan de helft chips en frites. Met betaalbare alternatieven als pasta en rijst, is er meer keuze. Ooit kwam er nauwelijks groente uit Spanje, maar na de toetreding in 1986 tot de toenmalige Europese Gemeenschap – en de hierdoor betere infrastructuur in nieuwe lidstaten – rolden de vrachtwagens in en uit. Daardoor hebben seizoensgroenten plaatsgemaakt voor jaarrond aanbod.

Met de recente overvloedige regenval in zuidelijke landen, verzopen groenten in Spanje en Marokko, creëerden die lege schappen in de supermarkten weer kansen voor ons surplus aan wintergroenten. De markt is complex. Trouwens, om landen toe te kunnen laten treden, is het EU-landbouwbudget relatief afgeknepen: van 70 procent in de jaren zeventig met 9 lidstaten, naar nu 25 procent met 27 landen.

De voorspelling van dertig jaar geleden, dat we zouden worden overspoeld met Pools voedsel (Polen was nog geen EU-lid) is nooit uitgekomen. Inferieure zooi wint het niet van Nederlandse en Europese producten. Maar alleen roepen dat je 'de beste' bent, zoals Louis van Gaal telkens deed als hij met een voetbalclub in weer een ander land kampioen werd, is niet genoeg. Want 'de beste' ben je tijdelijk, nooit eeuwig. Dat is zeker niet nieuw.