Jumbo ziet groeipotentie voor quinoa van Nederlandse bodem

Supermarktketen Jumbo ziet groeipotentie voor in Nederland geteelde quinoa en gaat zich volgens commercieel directeur Erwin Meijer de komende jaren inzetten om de verkoop tot een succes te maken. ‘In het derde kwartaal stappen we volledig over op biologische quinoa van Nederlandse bodem. Wij zien dit als alternatief voor de quinoa die nu nog vooral wordt aangevoerd vanuit Zuid-Amerika en India.’

Op een bijeenkomst op het biologische akkerbouwbedrijf Agreck van de familie Van Eck in Herkingen werden de plannen toegelicht. De introductie van Nederlandse quinoa in de winkels van Jumbo komt voort uit een samenwerking met Plant Protein Forward. Dit is een programma van Foodvalley, Rabobank en Provinciaal Eiwit Netwerk NL, dat telers van plantaardige eiwitten verbindt met supermarkten en cateraars. Van Eck is een van de twaalf biologische quinoatelers die kunnen leveren aan Jumbo.

Meijer legt uit dat het de insteek is van Jumbo om langjarige afspraken te maken over de verkoop van biologische quinoa. ‘Voor ons is daarbij de marge in het winkelschap voorlopig niet het argument of dit wel of geen succes wordt. We gaan dit niet kapotrekenen. Het belangrijkste is in eerste instantie dat de consument quinoa beter leert kennen en ook daadwerkelijk gaat aankopen. Wij gaan onze uiterste best doen om dit te laten slagen.’

Quinoateler Jac van Eck, die met zijn ouders Cornelis en Ria van Eck het biologische akkerbouwbedrijf runt, is blij met het initiatief van Jumbo. ‘Ons credo is: zonder afzet geen teelt. Omdat quinoa goed past in onze teeltrotatie, is dit voor ons een goede ontwikkeling. Het laat wat ons betreft ook de meerwaarde zien van ketensamenwerking.’ Op het bedrijf op Goeree-Overflakkee wordt dit jaar 11 hectare quinoa geteeld. Van Eck vertelt dat het bouwplan ruimte biedt om het areaal met enkele hectares uit te breiden. ‘We hebben ruim tien jaar ervaring met deze teelt: eerst gangbaar en vanaf 2020 volledig biologisch. Het is voor ons een rustgewas en met name goed voor de bodemkwaliteit. De teelt is relatief eenvoudig en weinig arbeidsintensief.’

Bepalen oogstmoment

Staand in het perceel laat Van Eck zien dat de quinoa er dit jaar goed bijstaat. De teler verwacht dat eind augustus of uiterlijk begin september het gewas gedorst kan worden. Het is volgens hem lastig om het juiste oogstmoment te bepalen, omdat quinoa meestal wat onregelmatig afrijpt; dat is aan de kleur van het gewas ook wel te zien. De akkerbouwer legt uit dat hij en zijn ouders de quinoa aanvankelijk volvelds inzaaiden. ‘Daar zijn we van afgestapt. Nu zaaien we zo’n 40 procent minder zaaizaad in rijtjes in een teeltsysteem met vaste rijpaden. Het biedt ons de mogelijkheid om mechanische onkruidbestrijding toe te passen en het lijkt ook positief voor de opbrengsten door een betere uitstoeling van de planten.’

Van Eck stelt dat het met opbrengsten van 2,5 tot 3 ton korrelopbrengst per hectare goed lukt om een mooi saldo te realiseren. ‘Vorig jaar was de productie uitzonderlijk goed, met circa 4 ton. Maar met name in natte jaren komt het ook voor dat we het moeten doen met 1.500 tot 1.800 kilo’, aldus de teler. Bij de oogst heeft quinoa vaak een vochtgehalte van 20 procent of iets meer. In de grote bewaarloods legt Cornelis van Eck bij de condensdroger uit dat het geoogste product binnen tien dagen wordt teruggedroogd naar 11 procent vocht. De gedroogde quinoa gaat vervolgens op transport naar verwerker Van der Bilt Zaden in Sluiskil, om geschoond en klaar voor de afzet bewaard te worden.

Van Eck teelt de quinoa op contract via GreenFood50. Deze ketenorganisatie levert het zaaizaad, begeleidt de teelt en de oogst, en verzorgt de afzet van het eindproduct. Tijdens een uitleg over het gewas en de afzetmogelijkheden vertelt ketenmanager Ramon Cijffers van GreenFood50 dat dit jaar in Nederland zo’n 200 hectare wordt geteeld. ‘In ons land zijn twaalf biologische telers. Het Nederlandse product is in de markt weliswaar iets duurder, maar onderscheidt zich vanwege de hoge voedingswaarde, hoge eiwitkwaliteit en goede smaak. Zeker voor de biologische teelt is er volop belangstelling. We kunnen daardoor vrij eenvoudig opschalen, is onze inschatting. Dit jaar zien we in de verkoop een groei van 30 procent en dat hopen we de komende jaren zo door te zetten. Het areaal groeit dan ook mee.’

Babyvoeding

Biologische quinoa wordt onder meer gebruikt voor babyvoeding en voor verschillende glutenvrije producten. Cijffers zegt dat de eisen aan voedselveiligheid van zowel biologische als gangbare quinoa erg hoog zijn. Veel gangbaar geteelde quinoa wordt volgens hem afgezet via de foodservicesector en verwerkende industrie als ingrediënt in uiteenlopende voedingsproducten.

Jumbo ziet quinoa als een ideaal product om te laten zien dat de supermarktketen de ontwikkeling van duurzame landbouw in Nederland wil stimuleren. Meijer erkent dat het nu nog gaat om een relatief klein segment in het schap. ‘De introductie van Nederlandse quinoa past bij onze visie om zoveel mogelijk producten van dichtbij te halen. Hiermee verlagen we de CO2-impact. Daarnaast is het gewoon een heel gezond product en draagt de biologische teelt ervan bij aan de bodemgezondheid en biodiversiteit in Nederland. Ons streven is een samenwerking met de telers en de keten, in principe voor de langere termijn.’

Saldo quinoa twee tot drie keer hoger dan dat van tarwe
Met een hectareopbrengst van 2,5 tot 3 ton is een redelijk saldo over te houden aan de teelt van quinoa, vertelt biologische teler Jac van Eck. In een gemiddeld groeiseizoen is deze opbrengst volgens hem goed haalbaar. Vrijwel alle quinoa in Nederland en in België wordt op contract geteeld voor GreenFood50. De ketenorganisatie neemt van de contracttelers de volledige oogst af voor een vaste prijs en verzorgt daarvoor ook de volledige afzet.
GreenFood50 stelt voor gangbare quinoa dat het saldo twee tot drie keer hoger is dan dat van tarwe. In de biologische teelt is het saldo vergelijkbaar met andere biologische gewassen. In een reactie op aanvullende vragen over de contractvoorwaarden meldt de organisatie dat bij een opbrengst van 4 ton de financiële opbrengst kan oplopen tot zo’n 6.000 euro per hectare. Telers moeten daarvan wel de kosten voor zaaizaad, grondbewerking, onkruidbestrijding, oogsten, drogen en transport nog betalen.