ErfGoed Waterevent: genoeg mogelijkheden voor meer zelfvoorziening in gietwater

Teeltvloerenspecialist ErfGoed uit Moerkapelle is als leverancier betrokken bij de waterhuishouding in een glastuinbouwbedrijf en organiseert de waterevents samen met partnertoeleveranciers, waaronder Van Iperen (bemesting), Van der Ende Group (infiltratie en reiniging), Albers Alligator, Bucon, Kemeling (watertanks en opslagsystemen) en UVAR (watertechniek).

Het Waterevent draaide om drie aspecten van water in het glastuinbouwbedrijf. Hoe kun je meer hemelwater benutten door dit goed op te slaan, hoe kan je het zo goed mogelijk hergebruiken en hoe kan je het recirculatiewater in een goede conditie houden zodat je het kan blijven hergebruiken.

ErfGoed is bekend van de ‘ErfGoedvloer’. Deze eb- en vloedteeltvloer vangt drainwater op in een bufferlaag van poreus gesteente waar een stukje leven in zit, met antagonisten en eventueel toegevoegde biostimulanten. Deze zorgen ook voor zuivering van het retourwater, waarvoor bij bepaalde teelten zelfs geen ontsmetting meer nodig is.

Waterberging in de kas

Het Waterevent vond niet toevallig plaats bij orchidee-opkweekbedrijf Labeau (voorheen Sion). Hier is recent een nieuwe waterberging in de kas in gebruik genomen. In een kasgedeelte is elke kap in de lengte uitgegraven waarin vervolgens een wateropslag met een diepte van ongeveer een meter is aangelegd.

Bij Labeau ligt op een ander deel van het bedrijf al jaren een ondergrondse waterberging in de kas. ‘We hebben weinig ruimte voor silo’s of waterbassins, dus we moeten wel water in de kas opslaan en we hebben hier goede ervaringen mee’, vertelt Emiel Moor van Labeau.

Daarom is een kasgedeelte dat voorzien wordt van nieuwe teelttafels meteen benut voor de aanleg van nog eens 3.000 kuub wateropslag. ‘We moesten de grond openmaken en hebben meteen de waterberging gegraven.’

In elke kap liggen twee stroken met waterbergingsvijvers. Elke strook is 2 meter breed en 1 meter diep en afgedekt met een mobiel deksel. Cock van Bommel licht namens ErfGoed de aanleg toe. ‘De watervijvers liggen tussen de eb- en vloedvloer in en de twee watersystemen zijn volledig gescheiden. Haaks op de vijvers ligt een leiding in de grond die het opgevangen hemelwater vanaf het dek naar de berging transporteert.’

1.300 vierkante meter ruimte bespaard

In deze kas liggen nu zestien bergingsvijvers met een totale capaciteit van 3.000 kuub water. Deze hoeveelheid is vergelijkbaar met een bovengrondse opslag in zes silo’s van elk 500 kuub en een diameter van 15 meter. Van Bommel: ‘Daarvan zou je een hele kap aan ruimte kwijt zijn. Met deze waterberging is zo’n 1.000 tot 1.300 vierkante meter aan ruimte bespaard.’

Moor geeft aan dat dit nog niet genoeg is voor de volledige waterbehoefte, maar dat ze daar wel naartoe werken. ‘We willen volledig zelfvoorzienend zijn. Dat kan ook met onze teelt. In de opkweek van orchideeplanten is de watervraag relatief laag, met slechts een wekelijkse watergift in de eerste periode en daarna twee.’

Vanuit deze opslag wordt het water naar de technische ruimte vervoerd, waar het weer klaargemaakt wordt voor gebruik in de teelt, met de juiste voorbehandeling en het meststoffenrecept.

Een uitdaging bij elke waterberging is het schoonhouden wanneer het water een tijdje stilstaat. Van Bommel: ‘Doordat het is afgedekt met deksels is het veilig voor vervuiling en bacteriën. In een buitenbassin kan er eerder vervuiling in het water terechtkomen door bijvoorbeeld vogelpoep. En het water kan ook wat koeler blijven door de neutrale bodemtemperatuur, net als in een kelder.’

Kwaliteit water goedhouden

Over het bewaken van de waterkwaliteit in het kassysteem bracht meststoffenspecialist Dick Breugem van Van Iperen meer details. Zeker in perioden met minder gietbeurten per dag staat de watervoorraad langer stil, met de kans op bacterie- en algenvorming, aldus Breugem.

‘Bij stilstand vindt verandering plaats, zoals verhoging van de pH-waarde. Een belangrijk risico is dan het neerslaan van meststoffen. Daardoor kunnen afzettingen ontstaan in leidingen en druppelaars, zeker als die niet heel erg schoon zijn.’

Volgens Breugem kan het gebruik van polyfosfaat helpen om deze neerslag te beperken. Polyfosfaat is een fosfaatmeststof die bepaalde voedingselementen in oplossing helpt houden. Het kan worden opgenomen in het bemestingsschema, waarna het fosfaat geleidelijk beschikbaar komt voor het gewas.

Vervuiling versterkt zichzelf

Naast minerale afzettingen vormt organische vervuiling een risico. Bij hoge temperaturen kunnen bacteriën zich snel vermenigvuldigen en een biofilm vormen op de leidingwanden. Neergeslagen zouten maken het gemakkelijker voor vervuiling om zich te hechten.

‘Heb je een schone leiding, dan heb je daar veel minder last van. Het werkt dus een beetje dubbel’, aldus Breugem. Bacteriën verbruiken bovendien zuurstof uit het water. Wanneer het water langere tijd stilstaat, bijvoorbeeld tijdens perioden met weinig watergift in de winter, kan het zuurstofgehalte sterk dalen. Daardoor bestaat het risico dat water met weinig zuurstof bij de wortels terechtkomt.