Nieuw plan maakt van mest het bruine goud

Hans van den Boom is transitiecoach Groen Gas bij Rabobank en sprak vorige week op het congres ‘Het actuele landschap van innovaties in de veehouderij’ in Den Bosch. Van den Boom omschrijft het plan van private partijen om volop in te zetten op mestvergisting in combinatie met de inzet als kunstmestvervanger als een unieke kans voor de overheid. Het is een integraal plan dat niet alleen kijkt naar het oplossen van een probleem, maar ook naar het creëren van waarde.

‘Door groen gas te produceren uit mest kies je voor een integrale aanpak. Je pakt zowel de broeikasgasemissies aan als de emissies van stikstof, én je produceert vervolgens ook nog eens groen gas’, stelt Van den Boom. ‘Door verse mest in een gesloten vergister te plaatsen, wordt het sterke broeikasgas methaan opgevangen in plaats van dat het in de buitenlucht verdwijnt. Als je dat dan opwaardeert tot aardgaskwaliteit, kun je het gewoon in het aardgasnet stoppen en is het identiek aan fossiel aardgas. Alleen met duizendmaal minder emissies.’

Forse opschaling

De ambities van de coalitie zijn gebaseerd op een enorme schaalsprong. Op dit moment wordt slechts een fractie van de beschikbare mest vergist. ‘Nu gaat het maar om 5 procent van de mest die aanwezig is in Nederland. In tien jaar tijd 50 procent vergisting moet technisch haalbaar zijn’, stelt de transitiecoach. Dit levert 600 miljoen kuub groen gas op. En dat staat bijna gelijk aan de nationale bijmengverplichting voor de transportsector. ‘Die sector wil CO2 reduceren. Dat is hun belangrijkste motivatie om bijvoorbeeld groen gas te kopen. Ze kijken dan vooral naar groen gas uit mest, want daar halen ze de snelste CO2-reductie mee.’

De bijmengverplichting die in Nederland op 1 januari 2027 wordt ingevoerd, stuurt op CO2. ‘Dus ze hebben in principe minder kuub uit mest nodig om de doelstelling voor CO2-reductie te halen’, zegt Van den Boom. Bovendien zorgt het plan voor een reductie van 3,8 megaton koolstofdioxide-equivalenten. Het systeem is zelfs zo effectief dat het kan leiden tot negatieve CO2-uitstootequivalenten, omdat methaanemissies die normaal uit de mestput zouden ontsnappen nu worden vermeden. ‘Daarnaast is er sprake van een potentiële afname van 14.000 ton ammoniak per jaar bij deelname van melkveehouderijen’, rekent de transitiecoach voor.

Vijftig concrete initiatieven

Volgens Van den Boom is de stap naar 50 procent mestvergisting technisch haalbaar. Er zijn al vijftig concrete initiatieven in beeld die, indien gerealiseerd, samen direct 15 miljoen ton mest zouden kunnen verwerken. Dit is al de helft van de doelstelling. Maar om deze groei te realiseren, zijn een systeemverandering en regie vanuit de overheid nodig, vooral op het gebied van vergunningverlening en netcongestie.

Lees ook: Groen gas biedt boeren kansen, maar kabinet wil veel te snel

De transitiecoach is kritisch over het tempo van de afgelopen decennia en stelt dat de overheid een actieve, sturende rol moet aannemen in plaats van projecten individueel te laten aanmodderen. ‘Als we geen voorrang krijgen op dit soort initiatieven, dan kwakkelen we een beetje door op wat we de laatste tien jaar hebben gedaan’, zegt hij.

Voorzitter Elbert Roest van het Regieorgaan Versnelling Innovatie Emissiereductie Duurzame Veehouderij stelt dat de tijd nu echt rijp is om ‘de handen uit de mouwen te steken’ en dat het regieorgaan de systeemkant zo goed mogelijk wil borgen, zodat de sector direct full speed los kan, zodra de kaders vanuit het Rijk duidelijk zijn.

Thema Energie Van zonnepanelen en windmolens tot mestvergisting en slimme energieopslag: duurzame energie wordt steeds meer onderdeel van de dagelijkse praktijk op het boerenerf. Tegelijkertijd brengen nieuwe technieken, veranderende regelgeving en forse investeringen de nodige vragen met zich mee. Bijvoorbeeld: wat leveren duurzame energieoplossingen nu al op? En waar liggen de kansen en uitdagingen voor agrarisch ondernemers? Lees alle artikelen uit dit thema die online zijn verschenen.