Minister Vijlbrief komt met verbod op uitzendkrachten in vleessector vanaf maart 2028

In het rapport constateert de Nederlandse Arbeidsinspectie dat de problemen, misstanden en arbeidsrisico’s in de vleessector een structureel karakter hebben en dat louter toezicht en handhaving onvoldoende zijn om deze te doorbreken. Het rapport beschrijft de risico’s, meldingen en het toezicht- en opsporingsbeeld in de vleessector over de periode 2023 tot en met het eerste kwartaal van 2026.

De Nederlandse Arbeidsinspectie ontving in de onderzochte periode 396 meldingen over de vleessector. De helft daarvan betrof arbeidsongevallen, de andere helft klachten over mogelijke overtredingen van andere arbeidswetten. Daarnaast werden honderden onderzoeken uitgevoerd en werd voor ruim 1,1 miljoen euro aan boetes opgelegd. Meer dan de helft van deze boetes werd opgelegd aan uitzendbureaus die werken in de vleessector.

Uit de inspectie- en opsporingspraktijk blijkt dat vleesbedrijven en uitzendbureaus hun bedrijfsvoering nauwelijks aanpassen om arbeidsrelaties eerlijker, veiliger en gezonder te maken om de positie van (overwegend) arbeidsmigranten te verbeteren. De sector blijft nu sterk leunen op arbeidsmigranten die veelal via uitzendconstructies structureel werk verrichten. Daardoor blijven risico’s en overtredingen op ongezond, onveilig en oneerlijk werk groot.

Jarenlang zelfde patronen

‘We zien al jarenlang dezelfde patronen terug’, zegt Marijke Kaptein, directeur toezicht bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. ‘Intensief toezicht en opsporing zijn noodzakelijk, maar lossen de onderliggende oorzaken niet op. Uitzendbureaus en vleesbedrijven hebben hun verdienmodel rondom arbeidsmigranten gebouwd; belangrijke handelingen bij de slacht en vleesverwerking zijn niet machinaal en worden nog altijd handmatig gedaan. Risicovol werk vereist zorgvuldigheid en een robuuste werkgevers–werknemersrelatie om de zorgplicht voor veilig en gezond werk waar te maken. Zonder veranderingen blijven de risico's bestaan.’

De Nederlandse Arbeidsinspectie ziet in de praktijk onderbetaling (onder meer door onterechte inhoudingen), illegale tewerkstelling, terugkerende arbeidsongevallen en fysieke belasting vanwege het repeterende karakter van handelingen. Ook zijn er ongewenste verdienmodellen zoals hoge huisvestingskosten, intimidatie, moeten doorwerken bij ziekte, onverwachte kosten voor het gebruik van arbeidsmiddelen (zoals messen) en ontslag op staande voet van arbeidsmigranten.

Onvoldoende vooruitgang

Op 15 juni heeft brancheorganisatie VleesNL de voortgangsrapportage van het actieplan ‘Gezond, veilig en eerlijk werk’ aan Vijlbrief aangeboden. Maar de minister vindt de vooruitgang die is geboekt te weinig. ‘Per juli 2026 had 80 procent van de arbeidskrachten direct in dienst moeten zijn. Bij zowel de wit- als roodvleessector is ongeveer slechts de helft van het personeel direct in dienst, terwijl de werkzaamheden structureel van aard zijn. De verhoging van het percentage werknemers in vaste dienst gaat niet snel genoeg. De vleesketen heeft daarmee onvoldoende eigenaarschap gepakt en besteedt nog steeds het overgrote deel van het structurele werk uit aan uitzendbureaus.’

Vijlbrief gaat de vleessector daarom per 1 maart 2028 verbieden om nog met uitzendkrachten te werken. Daarbij geldt voor bestaande dienstverbanden een overgangstermijn tot 1 juni 2028. De sectoren krijgen daarmee nog 23 maanden om zich voor te bereiden. Het verbod zal van toepassing zijn voor bedrijven die de volgende activiteiten verrichten: slachten, verwerken, koelen en invriezen van vlees.

’We zien te veel misstanden die in de 19de eeuw thuishoren’, stelt de minister. ‘De vleessector heeft alle kansen gekregen om zichzelf te verbeteren, maar zij blijkt ontzettend hardleers. Met het uitzendverbod pakken we het probleem aan bij de bron. Alleen de eigenaar van het vleesbedrijf is straks nog verantwoordelijk voor gezonde, veilige en eerlijke werkomstandigheden. Het is afgelopen met jezelf verschuilen achter een uitzendbureau. Het is tijd dat er ook in de vleesindustrie eerlijk werk is voor iedereen.’

Goede ervaringen in Duitsland

Een uitzendverbod is geen tovermiddel voor alle uitdagingen en problemen in de vleesketen. Het werk in de vleesketen blijft zwaar en fysiek belastend. Wel geven de ervaringen in Duitsland volgens Vijlbrief vertrouwen dat het verbod op uitzendkrachten het aantal arbeidsmisstanden in de vleesketen flink kan terugbrengen zonder grote economische gevolgen.

Vleesbedrijven werden zelf verantwoordelijk om hun medewerkers gezond te houden, omdat ze een zieke of gewone medewerker niet meer de volgende dag kunnen inwisselen voor een nieuwe kracht. Er zijn in Duitsland nu minder ongelukken op de werkvloer, een zieke medewerker krijgt gewoon betaald en ook overwerk wordt uitbetaald.