Boeren hopen op verlichting stikstofpakket, PRO blokkeert afzwakkingen voor steun

Sinds de publicatie van de Kamerbrief van minister Van Essen zijn de zorgen aan veel boerenkeukentafels alleen maar groter geworden. Er werd rekening gehouden met stevige ingrepen, maar dat dit bij veel boeren zo diep in het verdienvermogen zou snijden, kwam voor velen onverwachts.

De boosheid, woede, moedeloosheid en zorgen werden onder meer geuit tijdens de ledenbijeenkomst die LTO Noord maandag belegde in een Apeldoorns Van der Valk-hotel. ‘We zijn overvallen, belazerd’, zei een aanwezige. ‘Wat we nu weggeven, krijgen we nooit meer terug.’

Breed gedeeld

‘Krijgen we nu geen perspectief, dan hebben jonge boeren dat over tien jaar ook niet’, meent een boer die zijn zorgen uitte over de opvolging van hemzelf en veel collega’s. Dit gevoel werd breed gedeeld.

Een van de grote ergernissen die leefde in zaal is de politieke blindheid voor de gevolgen van de plannen. Zo is er onbegrip voor het gebrek aan zicht op de langetermijngevolgen van het voorstel om dier- en fosfaatrechten af te romen bij overdracht buiten de familie. ‘Het is de doodsteek voor veel bedrijven’, klinkt het boos.

Verdriet is er ook. Een boerin met een extensief pachtbedrijf midden in een Natura 2000-gebied vraagt zich met een brok in de keel af waarom ze zou moeten stoppen met haar levenswerk. Dat gevoel wordt breed gedeeld.

Fanatieke medewerker

‘Je investeert in een economisch rendabel en duurzaam bedrijf om het te kunnen doorgeven. Ik heb een gemotiveerde en fanatieke medewerker die dat later wel wil, maar die moet straks een derde van het bedrijf inleveren. Hoe kan een kabinet dat de mond vol heeft over jonge boeren dit verzinnen’, zegt een aanwezige melkveehouder.

In een goed gevulde zaal in het Van der Valk-hotel bereidt LTO Nederland-voorzitter Ger Koopmans de aanwezigen voor op de politieke en maatschappelijke meerderheid die er is voor dit stikstofpakket. Het is een realiteit waarmee de landbouwsector in zijn ogen heeft te dealen.

Koopmans schetste ook de voordelen van het maatregelenpakket die er volgens hem wel degelijk inzitten. De invoering van de rekenkundige ondergrens in plaats van de kritische depositiewaarde (KDW) betekent een oplossing voor duizenden boeren die nu in een handhavingssituatie zitten. ‘Twee jaar geleden zei iedereen dat dit onhaalbaar was, maar nu staat het er wel in.’

Kansen op aanpassingen

De uitdagingen op het gebied van emissiereductie zijn voor alle boeren groot, erkend de LTO-voorzitter. Maar daar staan tijd en geld tegenover. Hij ziet bovendien op bepaalde punten kansen voor aanpassingen.

‘De wedstrijd is nog niet gespeeld, we zitten er midden in’, blijkt de slogan van de informatiemiddag. Hiermee wordt onder meer gedoeld op de onvrede die er ook in de Kamer is over de strenge norm voor grondgebondenheid, de zonering van een kilometer en de gevolgen van het totale pakket voor bedrijfsopvolgers en jonge boeren.

Ook niet onbelangrijk is dat de provincies grote inspraak krijgen in de uitvoering van de voorstellen, stelt Koopmans. Ook daar is kans om de impact lokaal te verminderen. ‘De wedstrijd is niet voorbij. Dit is pas de start van een bestuurlijk en politiek proces.’

Meerderheid voor bijsturen

Woensdagmiddag en -avond debatteert de Tweede Kamer met minister Van Essen over zijn stikstofpakket. Dan zal moeten blijken in hoeverre er meerderheden zijn te vinden om dit beleid bij te sturen.

Klaver legde dinsdag alvast zijn kaarten op tafel. De Progressief Nederland (PRO)-leider is bereid het kabinet in de Tweede Kamer aan een meerderheid te helpen. Hij noemt het pakket ‘een stap in de goede richting’, al had de norm voor grondgebondenheid volgens hem strenger gekund. Afzwakking van de plannen zal hij niet accepteren.

‘De overheid gaat 20 miljard euro uitgeven aan verduurzaming van de landbouw, dat geld moet effectief worden uitgegeven. Dat vraagt om versterking van de natuur, duurzame landbouw, minder megastallen en meer biologische boeren’, aldus PRO in een persverklaring.

Lees alle artikelen over het stikstofpakket van het kabinet op onze themapagina

Om de voorstellen daadwerkelijk over de streep te trekken in de Eerste Kamer, is er nog steun van één extra partij nodig. Mogelijk wil Van Essen zich daarvoor melden bij ChristenUnie. Maar landbouwwoordvoerder Pieter Grinwis is uiterst kritiek op de voorstellen.

De plannen voor zones groter dan 500 meter noemt het ChristenUnie-Kamerlid ‘echt bizar en totaal onzinnig’. Daarnaast wil het kabinet met grondgebondenheid stappen verder gaan dan Grinwis zelf voorstelt. Hij kondigde al een aantal moties aan om het voorgenomen beleid bij te sturen.

Al snel zal blijken of dit soelaas biedt. In verband met het reces dat vrijdag start, stemt de Kamer donderdag al over de stikstofmoties die woensdag worden ingediend. Daarmee sturen ze Van Essen met een pakket huiswerk de zomer in.

De start van het Kamerdebat staat gepland op woensdag 1 juli om 13.30 uur. Het plenaire debat is hieronder live te volgen, net als op de site van de Tweede Kamer.