Spagaat van BBB wordt in provincies met de dag moeilijker volhoudbaar

In 2023 sloeg BBB een ongekend grote slag bij de verkiezingen voor Provinciale Staten. In alle provincies werd de partij vanuit het niets de grootste, in tien provincies kwam de partij zelfs in Gedeputeerde Staten. De nuchtere toon waarmee BBB zich profileerde sloeg aan en werd niet alleen door de agrarische sector maar ook door burgers beloond.

Al gauw ondervonden BBB’ers dat besturen ook compromissen sluiten is. Waar de partij in de Tweede Kamer toen nog als oppositiepartij maximaal politieke ruimte kon claimen, werden bestuurders geconfronteerd met bestuurlijke en juridische grenzen. Dat geeft soms botsingen met de achterban. Zo leidden de stikstofplannen van Gelderland, met BBB’ers Harold Zoet en Ans Mol in het provinciebestuur, tot boosheid bij de agrarische achterban van de partij.

Recente voorbeelden laten echter zien dat provinciale BBB’ers steeds vaker hun eigen koers varen en zich niet laten leiden door het geluid dat de partij in de Tweede Kamer laat horen. Onteigening om stikstofproblemen op te lossen, is voor BBB een ‘rode lijn’, stelde toenmalig fractievoorzitter Caroline van der Plas begin dit jaar nog tijdens het formatieproces voor een nieuw kabinet.

Lees ook: Vijf jaar BBB: 'Met niks is een heel grote partij gebouwd'

Maar in Groningen stemde een deel van de BBB-fractie voor de onteigening van 31 hectare agrarische grond. Het leidde tot dreigementen van Farmers Defence Force. En hoewel de landelijke BBB daar ferm afstand van nam en intimidatie volstrekt onacceptabel noemt, volgt er ook een gesprek met de Groningse Statenfractie.

In Limburg stemde de BBB-fractie verdeeld over de provinciale omgevingsvisie. Volgens BBB Limburg werden de oorspronkelijke plannen dankzij de partij flink aangepast. Acht BBB’ers stemden daardoor in met het plan, René Franssen stemde als enige tegen.

Eerder al raakte BBB Statenleden kwijt in provincies als Gelderland en Overijssel, doordat deze leden zich niet konden verenigen met de koers van provinciale BBB-bestuurders en fracties. In Drenthe botsten gedeputeerde Gert-Jan Schuinder en Egbert van Dijk. Hoewel dit ook bij andere partijen gebeurt, is BBB hier vrij kwetsbaar voor.

Volg de ontwikkelingen rond deze partij op onze overzichtspagina

De nog altijd jonge partij heeft weinig bestuurscultuur en ideologische beginselen. In combinatie met relatief onervaren bestuurders en Statenleden ontstaan er gemakkelijk interne botsingen, koersverschillen en persoonlijke interpretaties van de BBB-lijn.

De conflicten in Groningen en in mindere mate Limburg zijn geen incidenten, maar symptomen van een fundamentele spanning binnen BBB. De partij probeert gelijktijdig protestbeweging, belangenbehartiger en verantwoordelijke bestuurspartij te zijn. Juist in de provincies, waar abstracte verkiezingsbeloften botsen met juridische en bestuurlijke werkelijkheid, wordt zichtbaar hoe moeilijk die combinatie vol te houden is.