BBB kritisch op natuurherstelplan: ‘Strengere meetlat leidt tot extra druk op landbouw’

Nieuws Politiek Tys Hallema 24 apr 2026 om 13:10uur

De Nederlandse uitwerking van het natuurherstelbeleid roept stevige kritiek op bij BBB. Europarlementariër Sander Smit heeft hierover schriftelijke vragen gesteld aan de Europese Commissie. Volgens hem is de Nederlandse aanpak strenger dan die van andere lidstaten en ontbreekt het aan transparantie, met mogelijk grote gevolgen voor boeren.

BBB-Europarlementariër Sander Smit heeft schriftelijke vragen gesteld aan de Europese Commissie over de Nederlandse uitwerking van het natuurherstelbeleid.

Aanleiding is de recente Nederlandse rapportage over de Habitatrichtlijn (2019-2024). Daaruit blijkt dat 28 van de 52 habitattypen in slechte staat verkeren of verslechteren. Tegelijkertijd gaat het concept van de nationale invulling van de Natuurherstelverordening uit van een forse uitbreiding van natuurareaal.

Volgens uitgelekte documenten zou het gaan om 450.000 tot 850.000 hectare extra leefgebied, grotendeels ten koste van landbouwgrond. Ook mikt Nederland op 40 procent beschermd gebied, waar Europees 30 procent wordt gevraagd.

‘Fors strengere methodiek’

Smit stelt dat Nederland een afwijkende en strengere beoordelingsmethodiek hanteert dan andere EU-landen. ‘De Nederlandse methodiek blijkt fors strenger dan die van andere lidstaten. Voor de 52 habitattypen hanteert Nederland circa 1.000 typische soorten, terwijl Duitsland er zo’n 300 tot 500 gebruikt.’

De BBB-Europarlementariër vervolgt: ‘Deze uitbreiding is door de provincies doorgevoerd zonder formele bestuurlijke procedure. Bovendien waren de onderliggende meetgegevens en de beoordelingsmeetlat bij indiening van de rapportage niet openbaar. Daardoor is de Nederlandse rapportage niet onafhankelijk te verifiëren.’

Zwaardere verplichtingen

Volgens Smit heeft de gekozen systematiek directe beleidsgevolgen. ‘Een bredere soortenlijst en een strengere meetlat zorgen automatisch voor een somberder beeld van de staat van instandhouding. En dat somberder beeld leidt weer tot verregaande extra herstelverplichtingen die vervolgens als ‘Europese eis’ worden gepresenteerd.’

Die extra verplichtingen kunnen volgens BBB zwaar neerslaan bij de landbouwsector, onder meer via grondonttrekking en strengere gebruiksregels.

Van Brussel of Den Haag?

Ook zet Smit vraagtekens bij de herkomst van de maatregelen. ‘Een strengere meetlat zorgt er automatisch voor dat méér habitats als ‘verslechterend’ uit de rapportage komen. Die rapportage bepaalt vervolgens welke maatregelen Nederland zogenaamd ‘moet’ nemen.’

De BBB-Europarlementariër waarschuwt voor een verschuiving van besluitvorming buiten het zicht van parlement en sector: ‘Zo wordt nationaal beleid via een technische keuze in ministerie en de provinciehuizen vastgelegd, terwijl het aan boeren en burgers wordt gepresenteerd als onvermijdelijke ‘Europese verplichting’.’

Volgens Smit ontbreekt het bovendien aan controleerbaarheid. ‘De meetlat is door de provincies uitgebreid zonder formele procedure, de data zijn niet openbaar en burgers kunnen er niet tegen in beroep gaan.’

BBB wil dat de Europese Commissie bij de beoordeling van nationale plannen kritisch kijkt naar nationale aanscherpingen. ‘Wij willen dat zij daarbij duidelijk onderscheid maakt tussen wat werkelijk uit Europees recht voortvloeit en hetgeen een nationale kop is’, aldus Smit. Anders dreigt volgens hem de Natuurherstelverordening een instrument te worden waarmee lidstaten via rapportagetrucs hun eigen parlement passeren.