‘Geef ons CO2, dan kunnen we verder verduurzamen’

‘Het is voor ons op termijn mogelijk om CO2-neutraal te telen’, stelt Steef van Ruijven. ‘Maar dan moeten ze wel zorgen dat de randvoorwaarden goed zijn.’ De Westlandse tuinder wijst vanuit de kantine van de kwekerij van Arcadia in de richting van het nabijgelegen Den Haag. Hij doet dat tijdens het gesprek vaker, om aan te geven waar de onzekerheid over de bedrijfsplannen vandaan komt. ‘Zolang regels onduidelijk zijn, is het voor glastuinders lastig om de klimaatdoelen te halen.’

De vestigingen in De Lier kunnen gebruikmaken van aardwarmte. De elektriciteitsaansluiting is zwaar genoeg, de kassen zijn gebouwd voor een klimaatneutrale teelt. ‘Als we willen, kunnen we van het gas af. Maar nu is het onzeker waar we dan de externe CO2 vandaan moeten halen. Onze Ocap-aansluiting raakt een deel van de capaciteit kwijt, daardoor zijn we genoodzaakt om langer gebruik te maken van onze warmtekrachtkoppelingen.’

Bedrijfsgegevens
Steef van Ruijven is manager bij Arcadia Chrysanten in De Lier. Deze functie voert hij uit samen met Bart van Ruijven en René Eikelenboom. In de huidige omvang teelt het bedrijf 27 hectare pluischrysanten op vier teeltlocaties in De Lier en De Kwakel. In de loop van dit jaar worden twee locaties afgestoten en één uitgebreid. Het areaal krimpt dan naar 24 hectare. Jaarrond heeft het bedrijf circa honderd medewerkers.

Van Ruijven schetst de problematiek van de glastuinbouw en de dilemma’s waarmee bedrijven als Arcadia worden geconfronteerd. De kwekerij heeft in de huidige situatie vier teeltlocaties, waarvan drie in De Lier en één in het Noord-Hollandse De Kwakel. Het areaal is nu nog 28 hectare en Van Ruijven vormt samen met zijn broer Bart en compagnon René Eikelenboom het managementteam. Op de teeltlocaties zijn locatiemanagers medeverantwoordelijk voor de jaarrondteelt in vijf rondes van zo’n 35 soorten pluischrysanten.

Teelt optimaliseren

Arcadia Chrysanten is bijna twintig jaar geleden ontstaan uit de samenvoeging van kwekerij Van Ruijven, het bedrijf van Bert van Ruijven, de vader van Steef en Bart, en RO Flowers van tuinder Ronald Olsthoorn. Doel van het samengaan was de teelt van pluischrysanten te optimaliseren en ook te gaan voor schaalvergroting. Daarvoor werd gezocht naar bedrijfsuitbreiding in de buurt van Aalsmeer.

Het resulteerde in de aankoop van de teeltlocatie in De Kwakel. In de plannen voor komend jaar wordt daarvan echter afscheid genomen en verder is het de bedoeling om in De Lier bestaande locaties uit te breiden en een andere locatie juist af te bouwen.

Steef van Ruijven, die sinds 2011 in het bedrijf werkt, vertelt dat Arcadia komend jaar nog op twee locaties pluischrysanten teelt. ‘Hier in Woudtzicht in twee kassen en in de Hoefpolder in drie aansluitende kascomplexen. We bouwen in fases nieuwe kassen en het areaal krimpt tot zo’n 24 hectare.’

De uiteindelijke keuze voor het Westland heeft volgens Van Ruijven alles te maken met de energiefaciliteiten. ‘In De Kwakel hebben we geen aansluiting op aardwarmte, is de CO2-voorziening nog onzekerder en zal ook netcongestie eerder een beperkende factor zijn. In het Westland hebben we voor de twee locaties een aansluiting op twee aardwarmteputten. Verder is de capaciteit van het elektriciteitsnet voldoende voor zowel de afname als het terugleveren van stroom.’

Warmterotonde

Van Ruijven wil op termijn een warmterotonde vormen waarbij de aardwarmteputten aan elkaar worden gekoppeld en er voldoende capaciteit is voor de afname van elektriciteit en gas. Hij legt uit dat de diversiteit aan bedrijven in het Westlandse tuinbouwcluster het mogelijk maakt om energie uit te wisselen.

‘Dat kan via een soort marktplaats. Op het moment dat onze warmtevraag in de winter het hoogst is, heeft de buurman met tomaten zijn kas leegstaan en dus geen warmte nodig. Later in het seizoen is dat weer anders. Zo kunnen we de energiebehoefte op elkaar afstemmen.’  

Lees ook: Wereldprimeur: nieuwe robot knipt hoofdknop uit chrysant

Clustering van de eigen teeltlocaties biedt volgens Van Ruijven de mogelijkheid om ook voor het energievraagstuk grotere investeringen te doen. Hij vertelt dat er plannen zijn voor de aanschaf van een elektrische stoomketel, nieuwe warmtepompen en de aanleg van koude-warmtebronnen. Verder wordt nagedacht over de mogelijkheid om in de toekomst ook CO2 te kunnen bufferen. ‘Het zijn veelal investeringen die eerder rendabel zijn op een areaal van 18 hectare dan voor een kas van bijvoorbeeld 3 hectare.’

Energiezuinige bedrijfsvoering is volgens Van Ruijven al jaren de gangbare praktijk bij Arcadia. Alle nieuwe kassen zijn standaard uitgerust met dubbele schermdoeken, actieve ontvochtiging en ledverlichting. ‘In de loop van de jaren hebben we onze energiekosten stabiel kunnen houden, maar we zijn met name in de winterperiode wel veel meer gaan produceren dankzij de ledlampen.’

Grote bloemen

De pluischrysanten bij Arcadia worden in teeltrondes van zo’n tien weken opgekweekt tot takken met mooie grote bloemen. Bij een rondgang over het bedrijf laat Van Ruijven kasvakken zien waar medewerkers aan het oogsten zijn en iets verderop wordt een deel van de kassen gereedgemaakt voor een nieuwe ronde.

In de bedrijfsruimte op de locatie in Woudtzicht staan de gestapelde trays met nieuwe planten alweer klaar. De glastuinder vertelt dat de teeltrondes elkaar snel opvolgen. Om de kasgrond vitaal te houden, wordt gemiddeld om het jaar gestoomd.

In tegenstelling tot troschrysanten blijven bij pluischrysanten de hoofdknoppen in het gewas zitten en worden juist de zijscheuten handmatig verwijderd. Verder worden de grootbloemige soorten handmatig voorzien van een netje ter bescherming van de bloemen. Dat is behoorlijk arbeidsintensief, demonstreert Van Ruijven.

Naast energie is arbeid de grootste kostenpost voor Arcadia, meldt de ondernemer. Bij de chrysantenkwekerij werken jaarrond zo’n honderd mensen, vooral arbeidsmigranten. ‘Intern zijn we bezig met enkele projecten om onze werkprocessen te automatiseren en de arbeidsbehoefte terug te dringen.’

Wit als hoofdmoot

Na de oogst in de kas komen de bloemen in bossen via een transportband in de verwerkingsruimte. Daar leggen medewerkers de bloembossen in dozen klaar voor aflevering. Het assortiment van Arcadia bevat veel verschillende kleuren, met wit als hoofdmoot. ‘In de herfst is oranje veel gevraagd en in het voorjaar telen we meer roze en zalmkleurige bloemen’, zegt Van Ruijven. Een deel van de witte chrysanten wordt gekleurd. Dat gebeurt op veillocaties door een gespecialiseerd bedrijf dat de bloemen een nacht op water met een kleurstof zet.

Arcadia verkoopt de bloemen vooral via de veilklok en voert aan op alle locaties van Royal FloraHolland en bij Plantion in Ede en veiling Rhein-Maas, net over de grens in Duitsland. Er is een beperkt aantal aanvoerders van pluischrysanten. Van Ruijven: ‘We kiezen ervoor om dagelijks op veel locaties in relatief kleine hoeveelheden een breed assortiment aan te bieden. De afnemers waarderen dat.’ Voor de aanvoer heeft Arcadia twee eigen vrachtwagens rijden en voor het verre transport wordt gebruikgemaakt van de diensten van Floriway.

Via Royal FloraHolland worden veel pluischrysanten verkocht naar landen binnen Europa en soms net daarbuiten. Piekmomenten in de afzet zijn Moederdag en Internationale Vrouwendag. Voor ondersteuning in de afzet is Arcadia, net als zo’n vijftig andere kwekers van bloemen en planten, aangesloten bij het sierteeltmerk Decorum. ‘Wij geloven in een sterk merk met een ruim aanbod van Nederlandse sierteeltproducten’, stelt Van Ruijven. ‘Voordeel van Decorum is het gedeelde reclamebudget en de professionele marketingafdeling waarvan we gebruik kunnen maken.’   

Kwaliteit

De afzet van premium pluischrysanten vraagt om kwaliteit en daarbij is voldoende CO2 essentieel. Van Ruijven benadrukt nogmaals dat de levering van CO2 op dit moment een serieus knelpunt lijkt te zijn. Het gewicht van de geoogste bloemen varieert van zo’n 80 tot 110 gram per tak en daarbij is er een rechtstreeks verband met het toedienen van CO2. ‘Vooral in de zomer hebben wij veel CO2 nodig. Het wordt voor ons in de teelt echt spannend als de plannen van de overheid doorgaan om CO2 van bedrijven als Shell onder de Noordzee op te slaan’, licht Van Ruijven toe.

Zijn oproep aan de beleidsmakers in Den Haag is dan ook om ervoor te zorgen dat voldoende externe CO2 beschikbaar blijft. ‘Als dat het geval is, kunnen wij verder verduurzamen. Zo niet dan blijven we afhankelijk van onze warmtekrachtkoppelingen (wkk’s). Dan hoeven we alleen gas in te kopen en zijn we verzekerd van de aanvoer van warmte, CO2 en elektriciteit.’