Import kunstmest EU gekelderd, risico voor landbouwproductie

De meest recente cijfers van de Europese Commissie bevestigen volgen de boerenkoepel een dramatische en ongekende daling van de EU-import van stikstofmeststoffen. In januari 2026 importeerde de EU slechts 179.877 ton stikstofmeststoffen, vergeleken met 1.183.728 ton in januari 2025.

De import van stikstofmeststoffen is daarmee gedaald tot minder dan 16 procent van het gebruikelijke niveau. ‘Een harde realiteit die nu aan de deur van de EU klopt’, stelt Copa-Cogeca die de oorzaak legt bij de Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM)-certificaten, die importeurs van kunstmest moeten kopen voor de emissies die bij de productie zijn vrijgekomen.

30 procent import

Stikstofmeststoffen, die direct worden geraakt door CBAM, vertegenwoordigen ongeveer 46 procent van het totale EU-meststoffenverbruik, waarvan doorgaans zo’n 30 procent wordt geïmporteerd.

Een importdaling van deze omvang vormt volgens de Europese boerenorganisatie een directe bedreiging voor de stabiliteit van de landbouwproductie in de hele Europese Unie. Bovendien zorgt het voor instabiele markten. Dit leidde al tot stijgende kunstmestprijzen. In januari 2026 lagen die 25 procent hoger dan het gemiddelde van 2024.

Gezien het feit dat meststoffen gemiddeld 15 tot 30 procent van de inputkosten van boeren uitmaken en dat de akkerbouwsector al kampt met lage marges, zou deze situatie in veel lidstaten snel voor een negatief kantelpunt kunnen zorgen. Copa-Cogeca noemt de huidige voorraadniveaus van kunstmest dan ook ‘zorgwekkend’.

Groeiende kwetsbaarheid

De huidige voorraden dekken slechts zo'n 45 tot 50 procent van de vraag voor de oogst van 2026 af. Daarbij worden de voorbereidingen voor de oogst van 2027 nog niet meegeteld. Het onderstreept volgens de organisatie de groeiende kwetsbaarheid van de voedselproductie in de Unie.

Tijdens recente boerenprotesten heeft Copa-Cogeca al gewezen op de gevolgen van CBAM voor de landbouwsector. De recente importgegevens laten nu geen ruimte voor twijfel over de negatieve effecten, stelt de boerenkoepel nu. ‘Wanneer de import met meer dan 80procent daalt, de prijzen blijven stijgen en de beschikbaarheid onzeker wordt, is dit geen theoretische zorg meer. Het is een direct risico voor de landbouwproductie en de voedselzekerheid in de EU.’

Copa-Cogeca roept de Europese Commissie op tot de onmiddellijke opschorting van de CBAM-heffing op meststoffen om verdere verstoringen te voorkomen en de Europese landbouw te beschermen. Structurele maatregelen zijn ook nodig om de beschikbaarheid en betaalbaarheid van meststoffen binnen de EU op lange termijn te waarborgen.

De Europese Commissie heeft toegezegd de heffing op kunstmest tijdelijk op te schorten als de marktomstandigheden daartoe leiden. Een beslissing daarover is nog niet genomen. Een andere maatregel die wordt overwogen is om de heffingen op kunstmest tijdelijk te verlagen.