Minder CO2-uitstoot uit veen met profielkeren

In het Klimaatakkoord van Parijs is voor veenweiden een forse reductie van broeikasgassen vastgelegd. Het Veenweiden Innovatie Programma voor Nederland (VIPNL) onderzoekt hoe die verlaging kan worden gerealiseerd. Een van de onderzochte maatregelen is profielkeren. Daarbij wordt het bodemprofiel letterlijk omgekeerd. Door het bovenliggende veen dieper in de bodem te brengen, komt het zoveel mogelijk onder de grondwaterspiegel te liggen. Het zand dat eronder ligt, komt erbovenop.

Om de vruchtbaarheid te behouden, wordt de teeltlaag eerst opzij gelegd en na het keren weer teruggeplaatst. Het doel is om het veen langdurig zuurstofloos te houden. De techniek is vooral geschikt voor percelen met een dunne veenlaag van maximaal 1 meter. ‘Als veen boven de grondwaterspiegel komt te liggen, kan er zuurstof bij komen en dan begint het af te breken’, legt onderzoeker Maaike van Agtmaal bij het Louis Bolk Instituut uit. ‘Dat heet veenoxidatie en daar komt vooral CO2 bij vrij. Door het veen onder water te brengen, rem je dat proces.’

Verstoorde bodem

Veldmetingen van CO2 zijn in de eerste jaren na het aanleggen van een proefveld lastig, omdat de bodem sterk is verstoord. Toch is afgelopen zomer besloten om aan de hand van bodemmonsters labmetingen uit te voeren, om zo een eerste indicatie te krijgen.

De bemonstering was een precisiewerkje. De monsters liggen voor een deel onder de grondwaterspiegel en moesten zo zuurstofloos mogelijk worden genomen en verwerkt. ‘Zelfs een paar procent zuurstof kan invloed hebben op de uitkomst’, aldus Van Agtmaal. ‘Daarom zijn de monsters onder strikt gecontroleerde omstandigheden genomen en ook in het lab zonder zuurstof onderzocht.’

Lees ook: Onderzoeksprogramma Broeikasgassen Veenweiden met vier jaar verlengd

In het laboratorium is per laag de CO2-emissie gemeten onder omstandigheden die overeenkomen met de veldsituatie. Wanneer de toplagen worden vergeleken, blijkt dat de CO2-emissie in de gekeerde veenlaag substantieel lager is dan in de toplaag van het niet-gekeerde veen.

Voorlopige resultaten

De metingen laten daarmee zien dat onder zuurstofloze omstandigheden een sterke reductie van CO2-uitstoot optreedt. Een indicatie dat profielkeren twee jaar na aanleg de emissie uit veenbodems kan verminderen. Van Agtmaal onderstreept dat het om voorlopige resultaten gaat: ‘Het betreft labmetingen op één meetmoment. Omdat metingen kunnen afwijken van metingen in het veld, is vervolgonderzoek in de praktijk nodig.’

De CO2-metingen maken deel uit van een breder onderzoek binnen VIPNL, waarbij ook wordt gekeken naar bodemstructuur, draagkracht, bodemleven, gewasgroei en kosten. ‘Het gaat niet alleen om klimaatwinst’, benadrukt Van Agtmaal. ‘Een maatregel moet ook praktisch toepasbaar zijn voor boeren.’