Oorlog raakt voedingsindustrie door afhankelijkheid van aardgas

Dat meldt ABN AMRO in het rapport ‘Stand van de Food Sector - Foodsector blijft kwetsbaar door afhankelijkheid van aardgas’. Volgens de bank is aardgas met grofweg 70 procent de belangrijkste energiebron in de totale energiemix van de voedingsmiddelenindustrie.

Wel heeft de sector sinds de energiecrisis van 2022 het energieverbruik met 5,5 procent weten terug te brengen. ABN AMRO meldt dat de meel- en drankenindustrie hun relatieve aardgasverbruik het meest hebben weten te verminderen.

Voor wat betreft de korte termijn zit de pijn voor de voedingssector hoofdzakelijk in hogere kosten voor wegtransport, containerprijzen en luchtvracht. De algemene verwachting is dat energieprijzen langdurig hoog blijven omdat productie- en transportfaciliteiten van fossiele brandstoffen ernstig zijn beschadigd, zelfs als de oorlog in het Midden-Oosten relatief snel wordt beëindigd. Wanneer de energiecontracten later dit jaar aflopen, wordt volgens ABN AMRO de voedingssector alsnog geconfronteerd met hoge energieprijzen.

Verbruik afhankelijk van bewerkingsproces

Binnen de sector is het aardgasverbruik afhankelijk van het bewerkingsproces en daarom verschilt dit per deelsector aanzienlijk. Zo heeft de meelindustrie het aardgasverbruik met 24 procent verminderd over de periode 2021-2024, valt te lezen in het rapport. Ondanks dat blijft de meelindustrie voor 89 procent afhankelijk van aardgas. Daarentegen kennen slachterijen met 42 procent een relatief lage afhankelijkheid van aardgas. Samen hebben slachterijen een gasreductie van 9 procent gerealiseerd.

Verder meldt ABN AMRO dat bedrijven die al hebben geïnvesteerd in verduurzaming en elektrificatie nu een voordeel hebben. Vanwege duurzame energie, besparingstechnieken en bredere gastoevoer is stroom in 2026 relatief goedkoper dan gas. Maar de verduurzaming stokt omdat veel voedselprocessen hoge temperaturen vragen. Dit betreft bijvoorbeeld pasteuriseren, verdampen en drogen. Deze processen zijn technisch moeilijk te elektrificeren.

Bekijk de actuele energieprijzen op onze marktpagina

Over waterstof schrijft de bank dat dit technisch mogelijk is, maar economisch nog niet rendabel. Alternatieven zoals geothermie en restwarmte zijn vaak locatie-afhankelijk en netcongestie belemmert elektrificatie.

Tot slot vormt financiering een rem. Machines worden doorgaans eens per tien of twintig jaar vervangen. Duurzame alternatieven zijn duurder en hebben langere terugverdientijden. Ook zijn hiervoor langlopende afzetgaranties nodig, maar contracten in de sector lopen vaak slechts één of twee jaar. Dit betekent volgens ABN AMRO dat veel ondernemers voorlopig afhankelijk zijn van de grillige aardgasmarkt.