Oorlogsspanning jaagt niet alleen energiekosten omhoog

In het rapport 'Spanningen op de energiemarkt zetten visserij en tuinbouw op scherp' beschouwt de bank de financiële situatie van de acht sectoren in de land- en tuinbouw met speciale aandacht voor de potentiële gevolgen van hoge energieprijzen in reactie op de oorlog in het Midden-Oosten. De recente onrust maakt een einde aan de dalende trend van gas- en olieprijzen.

Beschadigde productiefaciliteiten en blokkades van belangrijke vaarroutes verstoren de mondiale energiehandel, meldt ABN AMRO. Via de Straat van Hormuz loopt ongeveer 25 procent van de wereldwijde oliehandel over zee en circa een vijfde van de handel in vloeibaar aardgas, oftewel lng.

Gevolgen voor andere kostenposten

Hoewel de prijzen nog niet het niveau van de energiecrisis van 2022 hebben bereikt, reageren de markten al zichtbaar op de geopolitieke spanningen. ABN AMRO verwacht dat bij een langdurig conflict hogere energieprijzen doorwerken in andere energie-intensieve producten, zoals kunstmest, verpakkingen en transport. Een stijging van kunstmestprijzen is al zichtbaar op de beurzen. Dit komt mede doordat 25 tot 35 procent van de wereldwijde handel van kunstmestgrondstoffen uit het Midden-Oosten komt.

Bekeken over alle Nederlandse land- en tuinbouwsectoren verbruikt de glastuinbouwsector ongeveer 78 procent van de totale energie. Energie bij individuele bedrijven is goed voor 15 tot 25 procent van de totale kosten. Toch staat de sector er beter voor dan tijdens eerdere crises, meldt ABN AMRO.

Veel bedrijven hebben hun energiemanagement geprofessionaliseerd en een mix van langetermijncontracten afgesloten. Daarnaast produceren veel glastuinbouwbedrijven zelf energie via een warmtekrachtkoppeling, waarbij aardgas wordt omgezet in elektriciteit, warmte en CO2. Daardoor kan een deel van de bedrijven zelfs profiteren van hogere elektriciteitsprijzen.

Gemengde vooruitzichten

In het rapport gaat ABN AMRO verder in op de liquiditeitsvooruitzichten voor de Nederlandse landbouw in 2026. Deze vooruitzichten zijn gemengd. De negatieve prijsontwikkeling van melk, varkensvlees, aardappelen en suikerbieten zorgt voor tegenvallende inkomsten voor melkveehouders, varkenshouders en akkerbouwers.

De bank verwacht het komende halfjaar nog geen volledig herstel in deze markten. Daarbij komt dat deze bedrijven worden geconfronteerd met hoge voorjaarskosten. Voor deze sectoren gaat ABN AMRO uit van een negatieve liquiditeitsontwikkeling.

Krapte op de markt

Daarentegen profiteren kalverhouders en pluimveehouders al langer van krapte op de markt. Over 2025 behaalden beide sectoren fors hogere inkomsten dan het langjarig gemiddelde. Ook de komende zes maanden blijven gunstige prijzen zorgen voor een positieve liquiditeitsontwikkeling, meldt ABN AMRO. Wel verwacht de bank dat de prijzen voor kalfsvlees hun piek hebben bereikt.

Voor glasgroente en sierteelt is de prijsontwikkeling over de gehele linie positief. Vanwege extreem weer onlangs in Zuid-Europa zijn er misoogsten in verschillende groenten. Dit laat groenteprijzen floreren en dat is gunstig voor Nederlandse glasgroentebedrijven, stelt de bank.