Kalverdiarree: zo houd je je kalveren gezond

Jongveespecialist Erwin Hunneman benadrukt het belang van goed management: 'Bedrijven zonder kalverdiarree bestaan niet. Maar kalveren hoeven er niet aan te sterven.' Wanneer een kalf diarree krijgt, gaat het niet altijd om dezelfde oorzaak. Hunneman maakt onderscheid tussen voedingsdiarree en infectieuze diarree.

Voedingsdiarree ontstaat door kleine fouten in de dagelijkse verzorging: een te hoge of lage melkconcentratie, een verkeerde drinktemperatuur of te snelle voerovergangen. Het is niet besmettelijk, maar het kalf betaalt er wel voor met vertraagde groei.

Infectieuze diarree is een ander verhaal. Deze vorm wordt veroorzaakt door virussen, bacteriën of parasieten en is besmettelijk. De mate waarin een kalf ziek wordt, hangt sterk af van de infectiedruk in de stal.

De belangrijkste boosdoeners

Er zijn enkele ziekteverwekkers die regelmatig de kop opsteken bij diarree. 'Cryptosporidium is een taaie. Daar moet je echt scherp zijn op hygiëne,' waarschuwt Hunneman.

Wat gebeurt er in het kalf?

Diarree gaat niet alleen om dunne mest. In het lichaam van het kalf gebeuren ingrijpende dingen: de darmvlokken worden korter, waardoor voedingsstoffen minder goed worden opgenomen en het dier veel vocht verliest.

Een concreet voorbeeld: een kalf van 40 kilo kan bij diarree wel 8 liter vocht per dag verliezen. 'Diarree kost altijd groei. Altijd', zegt Hunneman. Dat vochtverlies legt de basis voor uitdroging, waardoor snelle actie cruciaal is.

Stappenplan bij diarree

Een kalverhouder kan drie stappen volgen om de schade te beperken:
1. Observeer: let op dunne mest, suf gedrag en verminderde melkopname.
2. Bepaal de oorzaak: laat een sneltest of mestonderzoek doen om te achterhalen of het voedings- of infectieuze diarree betreft.
3. Behandel:
• Voedingsdiarree: elektrolyten geven en melk blijven aanbieden.
• Infectieuze diarree: melk doorvoeren en elektrolyten aanbieden; dierenarts inschakelen bij ernstige symptomen.

'Elektrolyten altijd via een waterbak en nooit in de speenemmer. Zo komt het water in de pens en kan het kalf de vochtbalans herstellen', adviseert Hunneman.

Preventie begint bij management

Preventie draait om twee factoren: weerstand verhogen en infectiedruk verlagen. Weerstand verhogen doe je met een goed biestmanagement: geef het kalf binnen twee uur na de geboorte 4 liter biest met een brixwaarde van minimaal 23 procent.

Infectiedruk verlagen betekent een schone stal, een schoon achterstel van de koe en goed gereinigde boxen. Daarnaast helpen enkele basisregels bij het dagelijkse management:

'Balans tussen weerstand en infectiedruk bepaalt of een kalf diarree krijgt', concludeert Hunneman. Met deze aanpak kan diarree beheersbaar blijven en krijgen kalveren een gezonde start, ook in een stal waar de ziekte nooit helemaal te voorkomen is.