Gouden bekjes en pootjes helpen grasgroei

Een nieuw jaar, een schone weide en hopelijk dit jaar ook weer een goede grasopbrengst. Veehouders die op hun percelen schapen hebben geweid, kunnen daar dit seizoen de vruchten van plukken. Schapen staan namelijk niet voor niets bekend om hun 'gouden bekjes' en 'gouden pootjes'.

Nu de voorjaarswerkzaamheden op het land beginnen, worden de meeste schapen uit de graslanden voor melkvee en ruwvoerwinning gehaald. Diverse specialisten benadrukken de voordelen van het schoon weiden en winterweiden van graslandpercelen door schapen. 'Het winterweiden door schapen kan helpen bij een goede ruwvoerpositie en kwaliteit van het ruwvoer in het nieuwe seizoen', zegt Tim de Wit, bodemspecialist bij agrarisch adviesbureau Dirksen Management Support.

'In het najaar lopen de temperaturen steeds meer op, waardoor het gras langer doorgroeit', gaat De Wit verder. Volgens hem is dit herfstgras een mooie eiwitbron voor het melkvee, maar is het vanwege de draagkracht van de bodem vaak lastig om de bodem te betreden. 'Als dit gras blijft staan, kan het te lang de winter in gaan. Dan gaat het liggen, droogt het slecht op en gaat het stinken. Dat heeft invloed op de kwaliteit van je eerste snede', legt hij uit.

De bodemspecialist ziet daarom ook de voordelen van winterweiden door schapen. 'Zware machines kunnen zorgen voor structuurschade en sporen in het land. Schapen daarentegen kunnen het gras mooi kort afgrazen en zijn lichtvoetig. Ze brengen geen schade aan de bodem en het bodemleven.'

Volgens De Wit passen schapen vooral goed op een nieuw ingezaaide weide. 'De grond is nog los en niet begaanbaar voor machines, maar schapen kunnen er wel op lopen. Daarnaast stimuleren zij zodevorming. De nieuwe plant die zij afgrazen, wordt gestimuleerd om uit te stoelen en krijgt meer kans om te kiemen. Daardoor krijg je snel een betere, dichtere en sterkere graszode.'

Dat je met schapen weiden kostbare mineralen afvoert, valt in de praktijk mee. 'Een groot deel van wat ze opnemen, scheiden ze via hun mest weer uit', legt de bodemspecialist uit. 'Schapenmest is gefermenteerd gras. De mest valt mooi tussen het gras en is goede voeding voor het bodemleven. Daar heb je meer aan dan aan muf gras.'

Hoewel er veel voordelen zijn, noemt De Wit ook een aantal nadelen van schapen weiden. 'Het is belangrijk dat de dieren het gras niet korter afgrazen dan 5 centimeter', benadrukt hij. 'Dit gaat ten koste van de groei van de eerste snede en de kans dat schapen het grasland zwart lopen is groter. Maak daarover goede afspraken met de schapenhouder', geeft hij als tip mee.

Dat schapen weiden voordelig is voor een goede grasopbrengst, benadrukt ook Reinard Everts, dierenarts en algemeen directeur van de Nederlandse Schapen- en Geitenfokkers Organisatie (NSFO). Net als De Wit stelt Everts dat het gras beter uitstoelt en dat veehouders daardoor een hogere droge-stofopbrengst per hectare krijgen. 'Door het afgrazen wordt het gewas gestimuleerd om de hoogte en de breedte in te gaan. Per polletje heb je meer gras en krijg je een hogere dichtheid. Dat resulteert het hele jaar door in meer gras. Daarnaast blijft de onkruiddruk lager.'

Naast de onkruiddruk is bekend dat schapen graslanden schoon weiden. 'In de winter zijn wormen inactief, maar in het voorjaar en de zomermaanden nemen schapen de wormeneieren uit het grasland op. Wormen zijn aangepast aan één type gastheer en vermenigvuldigen zich niet in een andere gastheer, ofwel diersoort. Laat je schapen achter melkvee of bijvoorbeeld paarden aan weiden, dan helpt dat in het wormvrij krijgen van je weiland voor die diersoorten', legt Evert uit.

Minder dieren

Ondanks de voordelen ziet de NSFO-directeur steeds minder schapen in de wei lopen. 'In Nederland zijn eigenlijk te weinig schapen om de hoeveelheid graslanden te begrazen. Dat komt door meerdere factoren', stelt hij. 'Denk aan blauwtong en de wolf, waar veel dierhouders schade door ondervinden. Daarnaast heeft de economische druk in de schapensector invloed hierop en kan de beschikbare mestplaatsingsruimte een rol spelen. Dat verschilt per situatie', stelt hij.

Schapenhouder Jens Barhorst, alias Boer Jens, uit het Texelse Oosterend laat zijn schapen 's winters weiden op percelen van melkveehouders. 'We hebben vierhonderd Texelaar-stamboekschapen en 40 hectare landbouwgrond, waar we voor een klein deel akkerbouwgewassen op telen. De lammeren verkopen we voor de slacht en het weiden.'

Hogere infectiedruk

Wat de schapen betreft, werkt Barhorst met vier melkveehouders en een aantal akkerbouwers samen. 'Dat is van grote toegevoegde waarde. Bij meer schapen is de infectiedruk op het land hoger. Je hebt meer gras en dus meer ruimte nodig', zegt hij.

'Doordat we onze schapen 's winters bij andere boeren weiden, krijgt ons eigen land rust. Het is een win-winsituatie voor beide partijen', licht de schapenhouder toe. 'Wij hebben er baat bij dat onze schapen op schoon gras mogen grazen en voor de collega-boeren is het voordeel dat de schapen met hun 'gouden hoefjes' het land aandrukken. Dat zorgt voor een betere grasmat.'