'Oorlog in Iran heeft grote gevolgen voor food- en agriketen'

De impact van de oorlog in Iran is het grootst op de energiemarkt. De stijgende olie- en dieselprijzen werken snel door in het transport, de verpakkingsindustrie en de industrie voor de bewerking van voedingsmiddelen. Vooral regio's die sterk afhankelijk zijn van energie uit het Midden-Oosten, zoals India, China en Japan, worden hard geraakt. Maar ook de Europese Unie voelt de druk, omdat de regio zwaar leunt op LNG-importen uit het Midden-Oosten.

Rabobank ziet de meststoffensector als een van de meest kwetsbare schakels. 25 tot 33 procent van de handel in die meststoffen loopt via de Straat van Hormuz. Door de verstoring zijn de prijzen in Noord-Afrika met zo'n 20 procent gestegen, en de Europese prijzen voor ureum liggen inmiddels 70 procent hoger dan in de eerste week van het conflict. De situatie wordt verergerd door de tijdelijke stillegging van een grote ammoniak- en ureumfabriek in Qatar.

Omdat meststoffen 40 tot 50 procent van de variabele kosten in de graanteelt vormen, waarschuwt Rabobank voor snelle margedruk bij boeren wereldwijd. Vooral India en de zogeheten ASEAN-landen zijn kwetsbaar. China is het meest zelfvoorzienend in meststoffen, maar voelt vooral de impact van hogere zwavelprijzen, een cruciale grondstof voor fosfaten.

Logistieke problemen in vleesketen

De vleesketen ondervindt vooral grote logistieke problemen. Landen in het Midden-Oosten zijn grote importeurs van gevogelte, rundvlees en schapenvlees. Alternatieve vaarroutes via de Rode Zee en over land verlengen de transporttijden en verhogen de kosten.

Australische producenten worden bijzonder hard geraakt; 90 procent van hun levende schapenexport wordt normaal vervoerd via de Straat van Hormuz. Ook exporteurs van gevogelte in China en Thailand kampen met opschorting van leveringen, wat leidt tot binnenlandse overschotten en prijsdruk.

In de zuivelmarkt zien Europese en Nieuw-Zeelandse exporteurs hogere vrachtkosten en voorzichtige kopers, waardoor de prijzen op de veilingen tijdelijk onder druk staan. De verstoring raakt ook de verslogistiek: hogere energiekosten, duurdere luchtvracht en langere transittijden maken export van verse producten kwetsbaarder.

Vraag naar plantaardige oliën

De hogere energie- en inputkosten sijpelen door naar graan, oliezaden en plantaardige oliën. Vooral soja- en raapolie, belangrijke grondstoffen voor biodiesel, laten sterke prijsbewegingen zien. In Brazilië kan een hoger bijmengpercentage de vraag naar sojaolie verder verhogen.

Voor suiker is de directe prijsimpact vooralsnog beperkt, maar Rabobank verwacht dat langere transporttijden en hogere vrachtkosten de markt alsnog zullen raken. De Golfregio, waar meerdere grote raffinaderijen staan, kan op korte termijn leunen op voorraden, maar bij langdurige verstoringen wordt import van ruwe suiker een kostenpost.