Herstel in zuivelmarkt is nog fragiel

'Voor structureel hogere melkprijzen is echt een lagere melkaanvoer nodig', stelt sectormanager melkveehouderij Marijn Dekkers van Rabobank. 'De markt laat opvallend veel veerkracht zien. We verwachten dat een lagere melkaanvoer pas richting de zomer van 2026 leidt tot een stabieler herstel. Voor Nederlandse melkveehouders blijft de situatie uitdagend. Lagere melkprijzen, een krappe mestmarkt en hogere voorjaarskosten vragen om zorgvuldige liquiditeitsplanning.'

In de belangrijkste exportregio's steeg de melkproductie in het vierde kwartaal met 4 procent. Dat is volgens Rabobank de grootste groei sinds 2014. Nu die groei afneemt, onder andere in de Verenigde Staten (VS), Nieuw-Zeeland en Zuid-Amerika, ontstaat meer balans op de markt. Europa produceert nog steeds meer melk, maar ook daar vlakt de groei af. De melkproductie in de VS kende in januari nog een groei van 3,2 procent. In december was dat nog 4,2 procent ten opzichte van een jaar eerder.

Minder groei

Ook in Nieuw-Zeeland loopt de groei terug ten opzichte van een jaar eerder. Van 3 procent in december vorig jaar naar 1,6 procent in januari. Argentinië, Brazilië en Uruguay laten volgens Rabobank dezelfde trend van afvlakkende groei zien. Ook Europa produceert meer melk. In december steeg de melkaanvoer met 5,6 procent. In Nederland steeg de melkaanvoer in januari nog met 6 procent.

Weekcijfers uit Frankrijk en Duitsland van half februari laten zien dat de groei voorlopig doorzet met bijna 6 procent. De groei lijkt volgens onderzoekers van RaboResearch in Europa langzamer af te vlakken dan in andere delen van de wereld. Europese verwerkers zetten de extra melk vooral in voor de productie van boter en poeder. Door de hoge productie is Europese mageremelkpoeder zeer concurrerend op de wereldmarkt.

Meer vraag

Hoewel er wereldwijd nog steeds veel melk wordt geleverd, ziet Rabobank wereldwijd de zuivelprijzen al weken stijgen. Normaal gesproken zorgt een groot aanbod juist voor lagere prijzen. Dat de prijzen toch omhooggaan, betekent volgens de bank dat de vraag sterk is toegenomen. De extra vraag komt vooral uit China en Zuidoost-Azië. Het Chinees Nieuwjaar en de start van de ramadan zorgen voor een seizoenseffect. Deze feesten zorgen altijd voor extra ophoping van de importvraag.

Verder is Algerije na lange tijd weer volop melkpoeders aan het importeren. Daarnaast zijn de voorraden in de markt laag, waardoor elke extra vraag sneller invloed heeft op de zuivelprijzen. Samen zorgt dit er volgens de onderzoekers van RaboResearch voor dat de prijzen stijgen, ondanks het grote melkaanbod.

Waarschuwing

Rabobank geeft er wel een waarschuwing bij. 'Seizoensvraag houdt nooit lang aan en kan een groot melkaanbod slechts tijdelijk opnemen. En een aanvoer die 4 tot 6 procent hoger ligt dan normaal, is moeilijk blijvend op te vangen door alleen extra vraag.'

Rabobank gaat in zijn kwartaalupdate voor de zuivelmarkt ook in op de situatie in het Midden-Oosten. Die situatie heeft duidelijke gevolgen voor de zuivelmarkt. Door de Iraanse aankondiging van een blokkade van de Straat van Hormuz zijn Irak, Koeweit, Bahrein, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten per schip niet meer bereikbaar. De Europese Unie exporteert jaarlijks voor 410 miljoen euro aan zuivel naar deze landen, ongeveer 2 procent van de totale Europese zuivelexport. Het gaat vooral om ingedampte melk en kaas.

In 2025 importeerden de betrokken landen samen voor ongeveer 3,8 miljard euro aan zuivel, waarvan 2,3 miljard euro uit Europa afkomstig was. Voor andere exporteurs zoals Nieuw-Zeeland en de VS gaat het om minder dan 100 miljoen euro. Daarnaast zorgen stijgende olieprijzen en hogere verzekeringspremies voor extra kosten in de internationale handel.

Op dit moment lijkt Nieuw-Zeeland ten opzichte van Europa en de VS volgens Rabobank het meeste voordeel te hebben van de stijgende zuivelprijzen. Nieuw-Zeeland profiteert vooral omdat de vraag vanuit China en Zuidoost-Azië is toegenomen, het land hier geografisch dichtbij ligt en Nieuw-Zeeland vrijhandelsverdragen heeft met veel landen in die regio. Europa heeft daarbij volgens Rabobank pech. China heeft extra importtarieven van 10 tot 12 procent op Europese kaas en room, bovenop de bestaande 8 tot 12 procent. Daardoor verliezen Europese producten terrein.

Meer uitbetaald

De zuivelmarktkenners van RaboResearch verwachten niet dat de prijs voor boerderijmelk in Nederland de komende maanden hard stijgt. In Nederland hebben melkverwerkers volgens Rabobank de afgelopen tijd meer uitbetaald dan eigenlijk past bij de boter en melkpoederprijzen. In Duitsland is het verschil nog steeds vrij groot. En omdat FrieslandCampina zijn garantieprijs grotendeels baseert op Duitse melkprijzen, is daar nog ruimte om omlaag te corrigeren, stelt de bank.

Rabobank ziet een aantal belangrijk aandachtspunten voor de komende periode. De importtarieven blijven volgens de bank een bron van onrust. Daarnaast zijn er vroege signalen dat er tegen het einde van het jaar een El Niño kan ontstaan. Zo'n weerverschijnsel leidt doorgaans tot lagere melkaanvoer in vooral Zuid-Amerika. El Niño kan ook invloed hebben op de sojaoogsten, wat hogere voerprijzen kan veroorzaken.