Melkveehouder Reitsma gaat actief met reductie aan de slag

Reitsma runt een melkveehouderij met honderdvijftig melkkoeien op 67 hectare in Piaam. Zijn bedrijf, met drie melkrobots, ligt tegen de Friese IJsselmeerkust aan. De ondernemer zit in maatschap met zijn vrouw. Zijn vader is nog fit en springt regelmatig bij.

De melkveehouder maakt deel uit van het Netwerk Praktijkbedrijven. Net als andere deelnemers binnen dit project pakt Reitsma eerst het ruweiwitgehalte in het rantsoen aan. 'Dat hebben we heel geleidelijk gedaan. Elk jaar gingen we omlaag: van 172 gram per kilo droge stof naar 154 gram. In 2024 zaten we op 152 gram per kilo droge stof', licht hij toe. Daarnaast bracht Reitsma zijn jongvee terug naar vijf stuks per tien melkkoeien.

'Omdat we een onderzoeksbedrijf zijn, wordt alles goed geregistreerd', vervolgt de Fries. 'Er worden stalmetingen gedaan en voermonsters genomen. Daardoor kun je het rantsoen vrij precies berekenen. Wel merk ik dat hoe lager je gaat qua eiwit, hoe moeilijker het wordt. In de graskuilen die ik in de herfst maak, zit meer onbestendig eiwit. Die voerden we voorheen in een half jaar. Nu spreiden we het over een heel jaar, om de benutting op peil te houden.'

De Friese melkveehouder heeft ook de ruwvoeropslag uitgebreid: 'Dankzij een grotere opslag kan ik meerdere snedes kwijt in een lasagnekuil. Hoe stabieler het rantsoen is, hoe makkelijker het is om te reageren.'

Sproeisysteem

Verder kijkt Reitsma naar maatregelen in de stal. Hij heeft een sproeisysteem van 30.000 euro aangeschaft. 'Het is een stalmaatregel binnen het Netwerk Praktijkbedrijven, om te kijken of het werkt. In de zomer bleek dat de emissie naar beneden is gegaan, maar niet met het percentage dat onderzoekers voor ogen hadden', aldus de Friese ondernemer.

Reitsma kreeg van de drie noordelijke provincies een subsidie toegekend voor de maatregel, die 80 procent van de kosten dekte. Het Netwerk Praktijkbedrijven droeg bij aan de installatiekosten van het sproeisysteem en de rest investeerde de melkveehouder zelf.

Was het de investering waard? Reitsma: 'Eerst was de gedachte dat het sproeien de ammoniakemissies met 40 procent per jaar zou verlagen. Dat kunnen we nog niet zeggen, maar er is wel sprake van forse reductie. Drie andere bedrijven hebben een soortgelijk systeem en er zijn ook bedrijven waarbij een druppelsysteem aan het dak hangt. We vergelijken deze systemen nog.'

Water over de roosters

Reitsma sproeit dagelijks 10 liter per vierkante meter. 'Dus als je 700 vierkante meter hebt, is dat 7 kuub per dag. Er komt daardoor flink wat water over de roosters. Als je met mestafzet zit, maken die extra liters het niet makkelijker. Ik regel het zelf door een deel van de mest in de winterperiode apart op te slaan en dat in de zomerperiode af te zetten. Voor degenen die het hele jaar mest moeten afzetten, is het eigenlijk niet toe te passen.'

De Friese melkveehouder ziet wel financiële kansen in het te behalen Bedrijfsspecifieke Excretie (BEX)-voordeel. 'Als je het qua fosfaat en stikstof beter doet dan de vaste norm, dan kun je dit voordeel toepassen. Vorig jaar bespaarde ik hierdoor ruim 400 kuub mest. Als je dat voor 30 euro per kuub moet afzetten, kost dat 12.000 euro.'

Natuurlijk kost het ook wat om het sproeien bij te houden en te doen, stelt Reitsma. 'Maar voor mij is het in combinatie met het BEX-voordeel wel interessant. Als je heel extensief bent en minder hoeft af te zetten, is dat misschien een ander verhaal.'

Automatische ventilatie

Reitsma gaat binnenkort een automatische ventilatie in zijn stal testen die reageert op windsnelheid en staltemperatuur. 'We hopen daarmee de pieken uit de ventilatie, en dus uit de emissies, te halen. We zien bijvoorbeeld dat emissies toenemen wanneer het kouder is met een hardere wind. Het automatische systeem reageert daarop en beperkt de ventilatie.'

De melkveehouder is blij dat het project Netwerk Praktijkbedrijven zich over verschillende jaren uitstrekt: 'Dit zijn dingen die je niet van de een op de andere dag doet. Het is mooi dat je de tijd krijgt om eraan te schaven. Het is een leerproces, en wat mij betreft zijn we nog niet uitgeleerd.'