Familie Veenhuizen schakelt met Lbv van melkvee naar akkerbouw

'Ik kom morgen even drie vrachtwagens met koeien laden.' Dat zakelijke telefoontje van een chauffeur staat Luit Veenhuizen in zijn geheugen gegrift. 'Die twee weken voordat de koeien weggingen, waren echt moeilijke weken. Een emotionele rollercoaster', blikt Luit Veenhuizen terug. Hij wordt er nog steeds stil van. Al zitten er aan de keukentafel geen bedrukte veehouders, maar open, nuchtere en ondernemende agrariërs.

Op bedrijf van zijn ouders in het Groningse Musselkanaal bouwen Luit (48) en Anita (45) Veenhuizen met veel plezier aan hun onderneming. 'In 2008 hebben wij, samen met mijn ouders, een nieuwe stal gebouwd en de akkerbouwtak volledig omgezet naar melkvee om daarin door te kunnen groeien', vertelt Luit Veenhuizen, die op dat moment 100 melkkoeien en 80 hectare heeft.

'Om onze productiemiddelen efficiënt in te zetten en een medewerker in dienst te kunnen nemen, hebben we de stalcapaciteit in 2015 uitgebreid naar 190 koeien', vult Anita Veenhuizen aan. Een aangekocht koppel koeien heeft na de vorige stalbouw voor een forse salmonella-uitbraak gezorgd. Dit keer willen de ondernemers daarom met eigen jongvee doorgroeien van 130 naar 190 melkkoeien.

De peildatum voor fosfaatrechten valt dan ook rauw op hun dak. De nieuwe uitbreiding is net afgerond, met voldoende jongvee om relatief vlot de 190 koeien te gaan melken, maar waardoor te weinig rechten werden toegekend. De ondernemers zijn niet voor één gat te vangen. Ze gaan drie keer per dag melken om een hogere melkproductie, en dus cashflow, te halen en besteden het jongvee uit. Dan komen de afroming en de melkproductieschalen bij de fosfaatrechten in 2018 om de hoek kijken.

'Toen zijn we opnieuw gaan rekenen. We hebben het jongvee weer naar huis gehaald en zijn teruggegaan naar 150 melkkoeien', vertelt Luit Veenhuizen. Daarna belandt hij in het ziekenhuis vanwege een ontsteking in zijn nek. De artsen signaleren slijtage. De ondernemers gaan weer naar de tekentafel en schakelen naar twee melkrobots om arbeid te verlichten. Omdat de productie stijgt, gaan ze in aantal koeien terug naar 135 melkkoeien om binnen de fosfaatruimte te blijven.

'Al die tijd is de hypotheek gebaseerd op 190 melkkoeien. Je mist dus 55 koeien voor je omzet. In goede jaren komt er dan niet genoeg binnen om benodigde investeringen te kunnen doen. Je krijgt het vliegwiel niet de positieve kant op', vertelt de ondernemer open. Anita Veenhuizen: 'Toen de stikstofproblematiek erbij kwam, werden we er een beetje moedeloos van. Je kunt wat betreft beleid niet goed vooruitkijken. Wij vinden het risico te groot om straks weer verplichte investeringen te moeten doen vanwege regelgeving. We hebben het idee dat we niet meer vrijuit kunnen ondernemen.'

Emigratie als optie

Daarom schrijven de ondernemers zich in juni 2023 vrijblijvend in voor de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv). Ondertussen gaan ze met hun dochters op oriëntatie naar Canada, waar ze ontdekken dat ze nog niet aan emigratie toe zijn. 'In juli 2024 kregen wij de beschikking binnen, met de voorwaarden en vergoeding die horen bij de Lbv-regeling. Toen zijn we naar de boekhouder gegaan om verschillende scenario's te berekenen. Doorgaan, groeien of omschakelen naar akkerbouw', blikt Luit Veenhuizen terug.

Eén ding is zeker: de Groningers willen in de agrarische sector blijven. Zo besluiten ze definitief mee te doen met de Lbv-regeling, de koeientak te stoppen en over te stappen op akkerbouw. 'Een weloverwogen besluit dat we echt samen hebben genomen, maar het voelt nog niet altijd als eigen keuze', vat Anita Veenhuizen met gemengde gevoelens samen.

In december 2024 zetten de ondernemers de handtekening onder de Lbv-beschikking. In maart 2025 gaat de ploeg in het grasland om plaats te maken voor akkerbouw. Op 23 april 2025 vertrekt de laatste koe van het bedrijf.

Papierwerk uitbesteden geeft rust

Na de handtekening komt de papierwinkel op gang. Bestemmingsplanwijziging, sloopmelding, omgevingsvergunning, bouwblokaanpassing, NB-vergunningswijziging. 'Agrifirm Exlan zit daar helemaal in, net als in de mestboekhouding, de bouw van een nieuwe loods en de ruimtelijke ordening. Ze hebben een praktische instelling en kunnen je op alle vlakken meehelpen. Dat geeft rust', merkt Luit Veenhuizen.

'De provincie en gemeente hebben geen draaiboek voor de Lbv-regeling, dus dat loopt heel stroperig. Agrifirm Exlan onderhoudt dat contact met hen, dus dat gezeur hebben we niet zelf. Wij kunnen gewoon ongenuanceerd richting Agrifirm Exlan roepen over het proces', vult Anita Veenhuizen lachend aan.

Alles is nieuw

De ondernemers zijn al jaren klant van Agrifirm en hebben er zelfs beiden gewerkt. De Agrifirm-melkveeadviseur heeft plaatsgemaakt voor de adviseur van Plant, Niels Ruschen. Die denkt mee van bouwplan tot rassenkeuze en teeltmaatregelen. 'Je moet alles leren. Als je een vlekje op de aardappel ziet, heb je geen idee wat het is. Niels komt wekelijks langs. Dat is prettig', vindt Luit Veenhuizen, die ook Delphy gebruikt voor advies.

'De eerste keer bieten spuiten is best spannend. Het tweede jaar wordt dat vast makkelijker', verwacht de ondernemer. Het stel werkt daarin ook samen met Anita's vader en broer, die vlakbij een akkerbouwbedrijf runnen.

Het eerste teeltjaar is achter de rug. De laatste bieten en aardappelen verlaten het erf. 'Toen de gewassen eruit waren, was het fysieke werk klaar. Maar er is nog genoeg te doen. Alle stallen moeten we nog slopen bijvoorbeeld', vertelt Luit Veenhuizen.

Andere gewassen

Het echtpaar ziet volop kansen in de akkerbouw. 'Met grond ben je flexibel. Je kunt nog allerlei andere gewassen gaan telen. Zo'n nieuwe wereld is ook weer verfrissend', merkt Anita Veenhuizen.

Dat is wat de ondernemers collega-boeren mee willen geven. 'Zien waar het schip strandt, is te risicovol. Wij willen zelf de regie houden en voorkomen dat bepaalde beslissingen voor ons worden gemaakt. Steek je kop niet in het zand. Onderzoek je mogelijkheden, kijk wat bij je past. Stel je ook open voor andere scenario's, zodat je zelf een bewuste keuze kunt maken voor de toekomst van je bedrijf.'