‘De akkerbouwsector moet van reactief naar preventief handelen’

Willem Unger werkt inmiddels zeven jaar bij landbouwcoöperatie Agrifirm. Hij heeft een brede internationale achtergrond in de veredeling en agrochemie bij bedrijven als Syngenta. Na jaren in het buitenland keerde hij terug naar Nederland, precies op het moment dat de sector op scherp kwam te staan door de boerenprotesten in 2019. Toen besefte hij dat open teelten in ons land voor een omslagpunt staan.

Wat is de belangrijkste reden voor Agrifirm om deze transitie in te zetten in de open teelt?

‘Dat komt voort uit de groeiende tegenstelling tussen de maatschappelijke opvattingen en de realiteit in de sector. We zien dat de marges in de akkerbouw dun zijn; 35 procent van de ondernemers leeft rond het bestaansminimum. Daarbij zal tussen 2017 en 2027 ongeveer 75 procent van alle toelatingen van gewasbeschermingsmiddelen verdwenen zijn.’

‘Als coöperatie moeten we onze leden helpen hun rendement te behouden binnen de strengere kaders die bijvoorbeeld worden gesteld in de Green Deal. We willen de tegenstelling tussen ‘groen doen’ en ‘rood staan’ opheffen door oplossingen te bieden die beide aspecten dienen. Open teelten kunnen zo een sprong maken wat betreft technologie en innovatie.’

Wat dat betreft kan geleerd worden van de tuinbouwsector, toch?

‘Klopt, de tuinbouw is zeker tien tot twintig jaar eerder begonnen met het nemen van beslissingen op basis van metingen en data-inzichten. In de akkerbouw is dat kwartje pas later gevallen. We zien iets in het veld en reageren daarop. Chemische oplossingen zijn in die zin ‘makkelijk’, omdat het onder veel omstandigheden werkt.’

‘Nu we die gewasbeschermingsmiddelen steeds meer verliezen, wordt telen complexer. De akkerbouwsector moet van reactief naar preventief handelen. Dat is de kern van de ‘Totaal Gewasaanpak’, onderdeel van de pijler duurzame teeltoplossingen van Agrifirm. Hierin brengen we verschillende technologieën als een puzzel bij elkaar, waarbij we het rendement voorop stellen.’

Hoe ziet die ‘Totaal Gewasaanpak’ er in de praktijk uit? Kunt u een voorbeeld noemen?

‘Digitalisering is de sleutel. Zo hebben we een model voor phytophthora in aardappelen. Door data te geven aan plantgroeimodellen kunnen we met meer dan 95 procent betrouwbaarheid voorspellen wanneer de ziektedruk oploopt. Hierdoor kan een teler preventief ingrijpen. Dat leidt tot minder bespuitingen, lagere kosten en een lagere milieubelasting.’

‘Dit jaar hebben we ook een module geïntroduceerd voor virus in pootgoed, waarmee we de luizenvlucht voorspellen die virussen overbrengt. En ook voor valse meeldauw in uien en voor de bloembollenteelt ontwikkelen we dergelijke oplossingen. Uiteindelijk willen we toe naar een integraal bouwplanadvies, waarbij we niet naar één gewas kijken, maar naar de gehele rotatie op het bedrijf. Dat leidt volgens ons tot minder bespuitingen en lagere kosten.’

Veranderen deze ontwikkelingen jullie businessmodel? Ofwel: verkoopt Agrifirm straks minder middelen en juist meer kennis?

‘Dat verwacht ik wel. Waar we vroeger producten verkochten met kennis erbij, zal de toekomst meer draaien om het verwaarden van kennis, waarbij de producten een ondersteunende rol spelen. Onze concepten verkopen we nu per hectare; je verwaart dan de uitkomst in plaats van de input.’

‘Daarnaast zien we een verschuiving in volumes. De traditionele chemie daalt en de vraag naar groene gewasbeschermingsmiddelen en biostimulanten stijgt. Alleen deze producten zijn vaak minder effectief als ze individueel worden ingezet, wat de behoefte aan deskundig advies over de juiste samenstelling alleen maar vergroot.’

Hoe kijkt u aan tegen het Convenant gewasbescherming?

‘Het beleid is in de afgelopen jaren weinig consistent geweest, wat het voor boeren en tuinders erg moeilijk maakt om te investeren. Wij pleiten als Agrifirm in de gesprekken over het Convenant gewasbescherming voor doelsturing in plaats van middelvoorschriften.’

Lees ook: Convenant Gewasbescherming moet einde maken aan onzekerheid

‘Stel duidelijke doelen voor milieubelasting en geef boeren en telers de vrijheid om die met innovatie te bereiken. De agrarische sector heeft bewezen over een enorm aanpassingsvermogen te beschikken. Er is rust en duidelijk economisch perspectief nodig om die transitie echt te laten slagen.’

Maken de huidige hogere kosten en lagere opbrengsten die transitie niet lastiger?

‘De kostenstijgingen zijn zorgelijk voor onze leden, zeker omdat de prijzen van gewassen als aardappelen onder druk staan. Dit verhoogt de urgentie voor innovatief denken om marges weer op peil te brengen. Precisiebemesting is hier een concreet voorbeeld van. Vorig jaar hebben we het concept ‘BalansBemesting Aardappel’ geïntroduceerd.’

‘Door op basis van metingen de gift exact af te stemmen op de behoefte van de aardappel, kan de teler besparen op dure inputs als kunstmest zonder opbrengst te verliezen. Het is een kwestie van risicobeheersing: hoe houd je het rendement overeind als de wereld om je heen onvoorspelbaar wordt?’

Bent u optimistisch over de toekomst van de Nederlandse akkerbouw?

‘Zeker. Als je veel in het buitenland hebt gewoond, zie je hoe innovatief de Nederlandse ondernemer is. Dat zit in onze genen. We lopen in ons denken vaak voorop. Hoewel er veel zorgen leven op het erf, geloof ik dat de combinatie van technologie en vakmanschap de sleutel is. Wij zijn er om die transitie voor de teler behapbaar en rendabel te maken.’

Willem Unger
Willem Unger werkt sinds mei 2019 bij Agrifirm. Tot dusver vervulde hij drie verschillende functies. Daarvoor bouwde Unger veertien jaar ervaring op bij Syngenta, een Zwitsers bedrijf in zaadveredeling en agrochemie. Hij werkte er in verschillende rollen en omgevingen, onder meer in Nederland, de Verenigde Staten en Zwitserland.
In die periode deed hij brede ervaring op met management, commerciële strategievorming, het leiden van verandertrajecten en ketenmanagement. Die internationale loopbaan gaf hem een stevige basis in agribusiness, teelttechniek en de vertaling van marktontwikkelingen naar praktische strategieën voor boeren, telers en ketenpartijen die actief zijn in Europa.