'Stikstofbeleid moet worden herzien en tot die tijd op pauze gezet'

Dat stelt het nieuwe initiatief Stikstofpauze, een samenwerking van Netwerk GRONDig en stichting Samenleving, Landbouw, Natuur (SLN). Volgens Stikstofpauze leunt het stikstofbeleid sterk op rekenmodellen en normstellingen, terwijl de grondslag van dat beleid onvoldoende transparant zou zijn onderbouwd.

'Onzekerheden, beperkingen in het gebruik van modellen en alternatieven zijn daarbij niet expliciet meegewogen. Zolang die grondslag niet robuust en gedragen is vastgesteld, is het niet zorgvuldig om het beleid onverkort door te zetten', stelt Stikstofpauze, dat vindt dat het leunen op modellen en normstellingen bijdraagt aan 'brede maatschappelijke onrust'. 'Veel mensen die in de praktijk met natuur, landbouw en landschap werken, herkennen de door modellen veronderstelde koppeling tussen stikstof en natuurproblemen onvoldoende in het veld.'

Onbehoorlijk bestuur

Volgens Stikstofpauze voldoet het huidige stikstofbeleid niet aan de eisen van behoorlijk bestuur. 'Ingrijpend beleid vereist zorgvuldige voorbereiding, aantoonbare onderbouwing en een inzichtelijke afweging van gevolgen en maatschappelijke kosten. Zolang onzekerheden niet expliciet zijn onderkend en er geen geloofwaardige alternatieven voorhanden zijn, ontbreekt de bestuurlijke legitimatie om de aangekondigde maatregelen uit te voeren. Dit raakt de rechtszekerheid en zet het eigendomsrecht van burgers en bedrijven onder druk.'

Het voorgestelde moratorium is daarbij niet schadelijk voor Natura 2000-gebieden of andere natuur, benadrukt Stikstofpauze. 'Juist omdat de effecten van veel aangekondigde maatregelen op natuurherstel onzeker zijn, is het verantwoord deze maatregelen tijdelijk in de ijskast te zetten. Een moratorium voorkomt dat beleid wordt uitgevoerd waarvan niet vaststaat dat het bijdraagt aan verbetering van natuurkwaliteit of dat mogelijk zelfs averechts werkt.'

Spoedwet

Stikstofpauze is niet de enige organisatie die aanpassingen aan het stikstofbeleid bepleit, maar volgens de organisatie blijft bij veel van deze pleidooien het onderliggende fundament grotendeels intact. Ook de huidige roep om een spoedwet past in die benadering, stellen de initiatiefnemers. 'Versnellen en repareren binnen hetzelfde kader houdt het beleid kwetsbaar en in de praktijk moeilijk uitvoerbaar. Zolang de grondslag niet wordt herijkt, leiden aanpassingen of versnelling vooral tot verdere complexiteit en onzekerheid.'

Het doel van Stikstofpauze is om op termijn met personen en organisaties uit verschillende sectoren een verzoek voor een moratorium aan te bieden aan de Tweede Kamer, zodat die het kabinet hiertoe kan opdragen.