Formerende partijen en landbouw willen vaart maken: 'Spoedwet stikstof voor de zomer'

Koopmans constateert dat zowel D66, CDA en VVD als de natuurorganisaties en het bedrijfsleven Nederland snel van het stikstofslot willen. Hij heeft uitgelegd hoe dat volgens LTO het beste kan: de kritische depositiewaarde (KDW) moet uit de wet en worden vervangen door emissiereducerende maatregelen. Boeren kunnen vervolgens zelf bepalen hoe zij de emissie op hun bedrijf omlaagbrengen. 'De grote fout van de KDW is dat er regels werden gekoppeld aan onhaalbare doelen.'

De LTO-voorzitter vindt het van groot belang dat de spoedwet die dit moet regelen er voor de zomer is. De nieuwe ministers voor landbouw en ruimtelijke ordening die binnenkort aantreden, moeten er in een aantal maanden in kunnen slagen om tot een oplossing te komen, stelt hij.

Geen tientallen miljarden

Koopmans vindt dat er ook budget moet worden vrijgemaakt voor de stikstofaanpak, maar hij rekent niet meer op de tientallen miljarden euro's die in het voormalige stikstoffonds zaten. 'Gezien de verwachte uitgaven voor bijvoorbeeld defensie is dat niet reëel.'

LTO Nederland pleit daarom voor het gevuld houden van bestaande fiscale instrumenten, zoals de landbouwvrijstelling, de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) en de milieu-investeringsaftrek (MIA) en de Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (Vamil). 'Op die manier blijven boeren ook gemotiveerd om te investeren.'

Verder hamert Koopmans erop dat het Rijk de regie pakt bij maatregelen rondom Natura2000-gebieden. In een bestuursakkoord tussen het Rijk, de provincies en de landbouw moeten wat LTO betreft landelijke instructieregels worden vastgelegd. 'Daarmee bewaken we uniformiteit tussen de verschillende provincies. Je ziet nu dat provincies zelf met eigen regelingen komen. Dat is onverteerbaar.'

Rechtspositie boeren

De inzet van de Wet inrichting landelijk gebied is volgens de LTO-voorzitter nodig om in die situatie de rechtspositie van boeren te verzekeren, te beginnen in de gebieden met de meeste urgentie. Ook ruilverkaveling past bij de mogelijkheden van deze wet.

NAJK-voorzitter Roy Meijer komt ook positief gestemd uit het gesprek met de formerende partijen. Hij merkt dat D66, CDA en VVD op zoek zijn naar samenwerking met de land- en tuinbouw om uit de stikstofproblematiek te komen.

Voor Meijer is meer regie vanuit de landelijke overheid noodzakelijk. Dit om te voorkomen dat er grote verschillen ontstaan in provinciaal beleid. 'De provincies worden steeds meer kleine deelstaatjes in Nederland. Daar moeten we vanaf.'

Langjarige zekerheid

Daarnaast wil de NAJK-voorzitter dat boeren langjarige zekerheid krijgen om te kunnen investeren. Belangrijk is ook dat er aandacht komt voor de uitvoerbaarheid van nieuwe maatregelen. Meijer vindt dat boerenorganisaties daar weer vaker bij betrokken moeten worden. 'Vroeger hadden we daarvoor de productschappen en de Dienst Landelijk Gebied waarmee we gezamenlijk afspraken konden maken. Nu kunnen we dat niet meer doen.' Over de vorming van een nieuw soort van productschap hoort hij bij zowel de drie partijen als de landbouworganisaties instemmende geluiden.

De NAJK-voorzitter spoort de formerende partijen aan om te zorgen voor een goed proces in de stikstofaanpak. 'We hebben duidelijke kaders nodig waarbinnen boeren kunnen bewegen. Dan kom je er samen uit. Je moet goed omgaan met bedrijven die grote stappen moeten zetten. Dan gaat het niet alleen om stoppen. Boeren hebben opties nodig.'

Voorzitter Ingrid Thijssen van werkgeversorganisatie VNO-NCW maant ook tot spoed. Als het om reduceren van stikstof gaat, kijkt zij vooral naar de landbouw.

Niet zo ingewikkeld

'We moeten ophouden met doen of het zo ingewikkeld is om Nederland van het slot te halen. Het heeft te maken met moedig zijn, met politieke wil. De economische schade voor Nederland is gigantisch. We hebben al tientallen miljarden gemist aan economische investeringen. Die urgentie heb ik bij het vorige kabinet gemist', stelt Thijssen.

De financiële middelen, die nodig zijn voor het oplossen van de stikstofcrisis, moeten voor Nederland geen probleem zijn, zegt de voorzitter van VNO-NCW. 'Ooit was er een fonds van 24 miljard euro. Iedereen zei daarvan dat dit het bedrag is dat nodig is. Ik reken nu weer op zo'n bedrag.'

De grootste reductieopgave hoort bij de landbouw te liggen, vindt Thijssen. De industrie is volgens haar verantwoordelijk voor slechts 1,5 procent van de stikstofemissie en deze bedrijven hebben al een evenredig aandeel geleverd. 'Laten we niet langer om de hete brij heen draaien. De landbouw moet een grote bijdrage leveren.'

Thijssen verwijst naar het plan Een Duurzaam Evenwicht dat VNO-NCW samen met MKB-Nederland, Bouwend Nederland, Natuurmonumenten en Natuur & Milieu opstelde voor aanpak van het stikstofprobleem. Dat plan had aanvankelijk ook de instemming van LTO Nederland, maar de boerenorganisatie trok zich later terug.

Pappen en nathouden

'Het ligt moeilijk bij de agrarische sector, maar de tijd van pappen en nathouden is voorbij’, stelt de voorzitter van VNO-NCW. Vooral voor de zones rond de Natura 2000-gebieden is volgens haar een strengere aanpak nodig. 'Provincies moeten dit jaar nog de mogelijkheid krijgen om vergunningen in te nemen, als partijen er samen niet uitkomen.'

De voorvrouw van de werkgevers ziet gedwongen uitkoop als een laatste redmiddel om doelen te bereiken. 'Als doelen niet gehaald worden, heb je een sanctie als gedwongen uitkoop nodig. Anders gaat de Nederlandse economie kapot.'