Opkoopregeling stikstofaanpak had veel effectiever gekund

Nieuws Politiek Peter Smit 13 jan 2026 om 11:38uur

De opkoopregeling voor piekbelasters had veel effectiever en goedkoper gekund. Dan hadden wel meer piekbelasters mee moeten doen. Dat melden NRC, Follow the Money en Omroep Gelderland dinsdag. Zij baseren zich op onderzoek naar de data van opgekochte bedrijven die meededen aan de opkoopregeling die is ingesteld door voormalig stikstofminister Christianne van der Wal.

NRC, Follow the Money en Omroep Gelderland stellen aan de hand van eigen onderzoek dat de opkoopregeling voor piekbelasters veel effectiever en goedkoper had gekund.

Van der Wal kwam in haar stikstofaanpak met een 'woest aantrekkelijke' regeling voor bedrijfsbeëindiging. Piekbelasters kregen 120 procent van de waarde van het bedrijf. Deelname was vrijwillig. Voor alle boerenbedrijven gold een stikstofdepositiedrempel op overbelaste natuurgebieden om mee te kunnen doen. De locatie ten opzichte van die gebieden was hier minder relevant.

De regeling kwam na een stikstofadvies van Johan Remkes, die suggereerde om zo'n zeshonderd bedrijven met de grootste stikstofimpact snel te laten stoppen. Het toenmalige kabinet koos ervoor die groep uit te breiden naar drieduizend potentiële stoppers en de regeling vrijwillig te maken. Er werd ruim 1,8 miljard euro voor uitgetrokken.

Hoge opkoopsom

In maart 2025 gaven nog 723 bedrijven aan mee te doen met de Lbv-plus-regeling voor piekbelasters. Dit zou volgens het ministerie jaarlijks 34 mol minder stikstofneerslag op kwetsbare natuur opleveren. Daaronder vallen ook bedrijven die tegen een relatief hoge opkoopsom stopten, maar weinig stikstofwinst zouden opleveren.

De drie mediabedrijven becijferen dat dezelfde stikstofwinst kon worden behaald als er 1,5 miljard euro minder was uitgegeven. Dan hoefden slechts 133 bedrijven te stoppen voor 325 miljoen euro. Deze piekbelasters hadden zich wel zelf moeten aanmelden, want de opkoopregeling van Van der Wal was vrijwillig.

Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) laat in een reactie weten dat een regeling die boeren dwingt te stoppen juridisch erg ingewikkeld is en veel tijd kost. Bovendien komen daar hogere afkoopsommen bij kijken.

Aantal deelnemers Lbv-plus

Overigens is het in maart vorig jaar genoemde aantal deelnemers aan de Lbv-plus niet gehaald, omdat meerdere boeren zich terugtrokken. Van de in totaal 851 toegekende regelingen voor piekbelasters zijn er 294 ingetrokken, blijkt uit in december gepubliceerde cijfers.

Het huidige demissionaire kabinet heeft dinsdag een nieuwe vrijwillige beëindigingsregeling voor veehouders ter consultatie gelegd. Deze biedt ondernemers dicht bij stikstofgevoelige natuurgebieden een vergoeding van 110 procent voor het waardeverlies van de stallen.