Rechtspraak intern salderen wijzigt, maar boer kan er nog niets mee

Nieuws Politiek René Bouwmeester 15 jan 2026 om 13:35uur

De rechtspraak over het intern salderen bij bestemmingsplannen wijzigt. Dat heeft de Raad van State bekendgemaakt. Voor de vergunningverlening aan de landbouwsector verandert deze uitspraak niets. LTO Nederland is blij dat er beweging in het stikstofdossier zit, maar roept op nu ook vaart te maken met vergunningverlening aan de landbouw.

De uitspraak van de Raad van State moet ruimte geven aan vergunningverlening voor woningbouwprojecten. LTO hoopt dat nu ook stappen worden gezet om de vergunningverlening voor de agrarische sector mogelijk te maken.

Aansluitend op de zogenoemde 18 december-uitspraak over intern salderen, oordeelt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State dat die rechtspraak ook van toepassing is op bestemmingsplannen. Bij woningbouw is daarmee een zogeheten passende beoordeling nodig, waarbij gemeenten het bevoegd gezag zijn.

Voor de passende beoordeling is inzicht nodig in de gevolgen van wat feitelijk legaal aanwezig was op grond van het vorige bestemmingsplan: de referentiesituatie. De gevolgen in de referentiesituatie mogen dan worden weggestreept tegen die van de nieuwe ruimtelijke ontwikkeling. In lijn met de uitspraak van 18 december 2024 wordt ook in deze uitspraak geoordeeld dat intern salderen alleen mogelijk is als de verwachte voordelen vaststaan, de wijziging of beëindiging van de stikstofveroorzakende activiteit is verzekerd en wordt voldaan aan het 'additionaliteitsvereiste'.

Tegelijkertijd heeft de Raad van State verduidelijkt dat gemeenten niet verantwoordelijk zijn voor Natura 2000-beheerplannen en vergunningverlening. Daardoor hoeven zij additionaliteit slechts beperkt te onderbouwen. Alleen wanneer in openbare documenten expliciet is vastgelegd dat stikstofruimte nodig is voor natuurdoelen, moet daar rekening mee worden gehouden. Is dat niet het geval, dan blijven intern en extern salderen mogelijk.

Knelpunt doorbreken

Volgens LTO Nederland biedt dit ruimte om vastgelopen woningbouwprojecten weer vlot te trekken. 'De Raad van State heeft hiermee een verstandige route gevonden om het knelpunt tussen stikstof en woningbouw te doorbreken', aldus voorzitter Ger Koopmans. 'Dit geeft perspectief voor veel nodige woningen.'

De belangenbehartiger benadrukt dat deze stap niet voldoende is. Het is essentieel dat ook de vergunningverlening in de agrarische sector weer op gang komt. Maar ook PAS-melders en andere knelgevallen wachten al jaren op rechtszekerheid.

LTO roept het nieuwe kabinet op snel werk te maken van noodzakelijke wetsaanpassingen en een geborgde emissiereductie, zoals eerder voorgesteld door de organisatie, samen met NAJK en decentrale overheden. Woningbouw mag volgens LTO niet de enige sector zijn die vooruit kan. 'Ook agrarisch ondernemers hebben recht op perspectief.'