Kritisch rapport over aanpak van nitraatvervuiling

De commissie beoordeelde het concept van achtste actieprogramma Nitraatrichtlijn in opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Het actieprogramma moet op 1 januari 2026 starten en loopt tot en met 2029.

Het doel van de Nitraatrichtlijn is om vervuiling van grond- en oppervlaktewater door meststoffen te voorkomen. Uit het onderzoek blijkt dat het nieuwe actieprogramma onvoldoende is om de doelen te halen. Zo is de sterke daling van de concentraties nitraat in het grondwater, die in de jaren negentig werd ingezet, in de afgelopen jaren weer gestagneerd. Sindsdien fluctueren de concentraties, waarbij deze vooral in recent droge jaren (2018, 2019 en 2020) hoog zijn.

Afbouw derogatie

Volgens het onderzoek dalen de concentraties door de maatregelen uit het zevende actieprogramma en de afbouw van de derogatie, maar wordt de doelstelling voor grondwater (50 milligram per liter nitraat) in de gebieden 'Zand Zuid'en 'Löss' nog niet gehaald. In het oppervlaktewater dalen de concentraties ook, maar desondanks wordt in verschillende regio's niet voldaan aan de normen voor stikstof en fosfor.

Het actieprogramma hangt samen met andere overheidsplannen, zoals klimaatmaatregelen, de stikstofaanpak, plannen voor stroomgebieden en natuurherstel. Voldoende verbetering van de waterkwaliteit is alleen mogelijk in samenhang met dat beleid voor onder andere landbouw en natuur. Het is cruciaal dat dit beleid parallel wordt ontwikkeld. Dat is nu niet het geval, concludeert de Commissie voor de milieueffectrapportage.

De commissie adviseert voordat er een besluit wordt genomen over het achtste actieprogramma Nitraatrichtlijn te onderzoeken hoe maatregelen elkaar kunnen tegenwerken of juist versterken.