Europees onderzoek: intensieve landbouw leidt tot afname aantal broedvogels

Volgens Sovon heeft landbouwintensivering een grotere invloed gehad op broedvogels dan klimaatverandering, bosbedekking en verstedelijking. De organisatie baseert zich op gegevens van 170 vogelsoorten, verzameld op meer dan 20.000 plekken in 28 landen. Het betreffende onderzoek verscheen deze week in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS.

Onder andere de toename van pesticiden en kunstmest heeft geleid tot de achteruitgang van veel populaties van met name insecteneters, zoals grauwe gors, veldleeuwerik of patrijs. Zelfs soorten die niet aan het boerenland gebonden zijn, gaan hierdoor volgens de onderzoekers in aantal achteruit.

De effecten van andere drukfactoren variëren in aard en omvang. Zo kan klimaatopwarming een positief of negatief effect hebben op vogelaantallen, afhankelijk van de temperatuurvoorkeuren van verschillende soorten.

Gegevens uit Nederland

Voor het onderzoek zijn ook gegevens uit Nederland gebruikt, van het Centraal Bureau voor de Statistiek en Meetnet Broedvogels van Sovon. Volgens laatstgenoemde organisatie is het 'niet verwonderlijk' dat in Nederland sprake is van een enorme afname van boerenlandvogels. Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw is het aantal boerenlandvogels met meer dan 70 procent afgenomen.

De onderzoekers benadrukken de urgentie van transities in de landbouw. En ze wijzen op de noodzaak om in heel Europa maatregelen te nemen die het gebruik van pesticiden en meststoffen verminderen.

Geen kentering te zien

Volgens senior onderzoeker Ruud Foppen van Sovon is er in Nederland ook sinds 2016, het jaar tot waar het onderzoek reikt, geen grote verandering te zien in de staat van de boerenlandvogels. 'Het gaat nog steeds heel slecht, er zit geen kentering in. Helaas, want we zien veel inspanningen voor weidevogels waar ook resultaten worden geboekt. Maar als je dat wilt terugzien op de nationale populatie, moet het op heel veel plekken beter gaan.'

Foppen zegt desgevraagd dat de rol die predatie speelt in de afname van het aantal vogels in het betreffende onderzoek niet is meegenomen. 'Omdat het een onderzoek is op Europees niveau over 170 vogelsoorten. Dan is predatie niet relevant, omdat veel soorten niet significant veel te duchten hebben van predatie. Stel dat je onderzoek doet naar weidevogels zoals de kievit, dan kan ik me voorstellen dat je wel naar het aspect predatie kijkt.'