Boeren+Mijzenpolder+onzeker+over+natuurplannen+provincie
Reportage
© Lex Salverda

Boeren Mijzenpolder onzeker over natuurplannen provincie

Boeren in de Mijzenpolder verkeren in grote onzekerheid nu provincie Noord-Holland hun land wil omvormen tot natuurland. 'Als we dit hadden geweten, hadden we het bedrijf niet overgenomen', stelt Peter Klaver uit Schermerhorn.

In de 600 hectare grote Mijzenpolder liggen acht extensieve melkveebedrijven die in totaal zo'n zeshonderd koeien weiden. Het waterpeil staat er vrij hoog, het grasland is greppelland. Stuk voor stuk pachten boeren, vooral dertigers, veertigers en een enkele vijftiger, land van Staatsbosbeheer en doen aan weidevogelbeheer. De meeste ondernemers leveren hun melk aan Cono die weidegang stimuleert. De fabriek betaalt de boeren hiervoor sinds 2017 een weidetoeslag uit van 2 cent per kilo melk.

De plannen die provincie Noord-Holland heeft, zijn rigoureus, vinden de boeren. Of ze straks al hun koeien nog kunnen weiden in de veenweidepolder, betwijfelen ze ten zeerste. En dat doet pijn. 'De provincie wil naar 1,5 grootvee-eenheid per hectare vanwege de mestplaatsingsruimte. De derogatie gaat ervanaf', zegt Peter Klaver. Hij nam het bedrijf van zijn schoonouders in 2015 over. Twee jaar later hoorde de melkveehouder van de plannen van de provincie.

Minder melk

'Van de 73 hectare hebben wij 20 hectare in eigendom. De rest pachten wij van Staatsbosbeheer. Al het pachtland moet volgens de plannen van de provincie natuurland worden. Wanneer dit gebeurt, word ik genoodzaakt om minder koeien te weiden. De koeien zullen door het natuurland dat vooral uit stekels zal bestaan, bovendien flink dalen in melkproductie. Nu is de gemiddelde productie nog 8.900 kilo en dat zal teruglopen naar 6.000 kilo, vrees ik.'

Collega's vragen mij af waarom ik nog een nieuwe stal bouw, maar ik wil van de krappe stal af

Ben Groot, melkveehouder in Mijzenpolder

Meer eigen grond aankopen, zat er de laatste jaren niet in. 'We hebben het huis en de stallen verbouwd. Hier zitten veel jonge boeren. Die zitten boven op de grond als er iets vrijkomt', verklaart Klaver.

Boerenverstand

Aan de Mijzerdijk in Ursem runt Dennis Smit al 21 jaar een melkveehouderij. Hij heeft 95 melk- en kalfkoeien, die voor een gemiddelde productie van 940.000 kilo zorgen. 'Het boerenverstand is uit de polder', stelt hij onomwonden vast. 'Wie wil de polder nou verschralen? Dat dat meer weidevogels trekt, geloof ik niet. Zo'n vogel heet niet voor niets een weidevogel. De pullen zitten tussen mijn koeien.'

Smit houdt van 'mooie koeien met hoge producties', zegt hij, terwijl hij naar de talrijke onderscheidingen van Melkcontrole Nijland aan de muur in zijn woonkamer kijkt. 'Ik wil geen enkele koe kwijt. Mijn streven is om ieder jaar een honderdtonner te behalen en één keer in de tien jaar een tientonner.'

Favoriete koeien

De melkveehouder moest vorig jaar afscheid nemen van zijn favoriete koeien, moeder en dochter, de negentienjarige Bertha 90 en de zestienjarige Bertha 97. Ze haalden in 2018 beide de 10.000 kilo gram vet en eiwit. 'Wanneer het natuurland wordt, kom ik niet meer aan mijn honderdtonners.'

Het bedrijf van Dennis Smit in de Mijzenpolder.
Het bedrijf van Dennis Smit in de Mijzenpolder. © Lex Salverda

Volgens Smit zijn boeren straks geen ondernemers meer, maar 'terreinbeheerders van de provincie'. 'Dit wordt bedacht in Haarlem vanachter het bureau. En wij krijgen de rotzooi in het land. Ik verwacht dat we 250.000 kilo minder kunnen produceren. Minder omzet dus en minder omvang in grond.'

Compenseren

De ondernemer heeft er een hard hoofd in dat de provincie de boeren goed gaat compenseren. 'Wanneer wij grond moeten aankopen in de Beemster, is dat niet te betalen. Een hectare kost hier 45.000 euro en daar moet je al gauw 80.000 euro neerleggen. Ze jagen ook de boeren de polder uit.'

Dennis Smit: 'Ze jagen de boeren de polder uit.'
Dennis Smit: 'Ze jagen de boeren de polder uit.' © Lex Salverda

Maar dat biedt misschien ook kansen, relativeert Smit. 'Ik ben plooibaar. Ik schat de kans vrij groot dat ik mijn bedrijf ga verplaatsen. In Friesland staan ook mooie bedrijven. Het maakt mij niet uit waar mijn bed staat. Dat geldt ook voor mij vrouw. Maar voor onze kinderen blijven we liever hier.'

NB-wetvergunning

Even verderop buigt Ben Groot zich met de bank over de financiering van zijn nieuwe ligboxenstal voor 160 koeien en drie melkrobots. De NB-wetvergunning hiervoor was vorig jaar na zes jaar eindelijk rond. 'Waarom bouw je de stal nog, vragen collega's. Adviseurs raden me aan zo snel mogelijk te bouwen. Ik heb mijn zinnen op nieuwbouw gezet. Ik wil van de krappe stal af. Bovendien heeft het mij al 30.000 tot 40.000 euro aan advies gekost', verklaart de ondernemer die door kavelruil met zijn neef en buurman enkele jaren geleden 28 hectare van de 92 hectare in het Natuurnetwerk Nederland kreeg.

Voor Klaver ligt zijn bedrijf een beetje stil, stelt hij somber vast. 'Waarom zou ik nu het erf verharden? Voor wie doe ik dat? Als ik een koe insemineer, vraag ik mij af of ik de nakomeling nog zelf kan melken. Het bedrijf heeft emotionele waarde. Linda werd hier 36 jaar geleden geboren. Haar opa en oma zijn met het bedrijf begonnen. We voldoen aan alle eisen, hebben fosfaatrechten gekocht. Maar ik denk dat wij de laatste generatie zijn die hier boeren. We zijn er erg mee bezig, ook in huis.' Hij kijkt uit naar de excursie van de veeteeltstudieclub, morgen in Friesland. 'Dat zorgt voor een beetje afleiding.'

Natuuropgave op helft areaal
Provincie Noord-Holland wil eind 2021 af van de vergoedingen voor agrarisch natuurbeheer in de Mijzenpolder, Eilandspolder-West en het Wormer- en Jisperveld. Aanleiding hiervoor is dat ze in de polders het Natuurnetwerk Nederland wil afronden. Op 325 hectare van de 600 hectare in de Mijzenpolder ligt deze natuuropgave. Dit jaar beginnen, na keukentafelgesprekken met de boeren, pilots. Maatregelen die de provincie wil nemen, zijn onder meer overgaan op ruige mest, geen derogatie en geen nabeweiding. Een optie is om het bedrijf om te zetten naar particulier natuurbeheer of erfpacht. Ook verkoop van grond, stopzetting van de pacht of bedrijfsverplaatsing kunnen mogelijkheden zijn. De provincie wil werken met twaalfjarige contracten. Volgens LTO Noord-bestuurder Albert Hooijer kunnen de pilots knelpunten in beeld brengen. 'Daar willen wij bovenop zitten. Aan de natuurstempel veranderen wij niets, maar we hopen dat we nog aan bepaalde knoppen kunnen draaien.'

Bekijk meer over:

Weer

  • Zondag
    17° / 10°
    70 %
  • Maandag
    16° / 10°
    40 %
  • Dinsdag
    17° / 9°
    20 %
Meer weer