Stikstofplannen zorgen voor aanscherping Nota Ruimte

De reductie van de stikstofemissie in de landbouw en het herstel van de natuur hebben impact op de ruimtelijke indeling van Nederland. De Nota Ruimte is daarom op punten aangescherpt ten opzichte van het in september 2025 gepubliceerde ontwerp.

De Nota Ruimte gaat over de ruimtelijke indeling van Nederland.
© Marcel Berendsen

Vooral rond kwetsbare natuurgebieden stuurt de Nota Ruimte nadrukkelijker op extensievere landbouw. Daar staat tegenover dat landbouwgrond op plekken met minder natuur- en milieuopgaven zoveel mogelijk moet worden ontzien bij woningbouw en andere ruimteclaims.

Rond stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden wil het Rijk samen met medeoverheden de beweging naar een groter aandeel extensieve landbouw stimuleren. Ook biologische landbouw en agrarisch natuur- en landschapsbeheer moeten daar een grotere rol krijgen.

Beekdalen en grondwater

In beekdalen en grondwaterbeschermingsgebieden met waterkwaliteitsproblemen is extensivering voorzien, onder meer om de uit- en afspoeling van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen terug te dringen. Water en bodem gaan bovendien sterker bepalen welke landbouw waar mogelijk is. Een voorbeeld daarvan zijn de veenweidegebieden waar wordt toegewerkt naar hogere grondwaterstanden van 20 tot 40 centimeter onder het maaiveld. Het doel is onder meer bodemdaling en de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan.

Agrarisch ondernemers moeten volgens de Nota Ruimte steeds meer rekening houden met droogte, wateroverlast, verzilting en bodemdaling. In gebieden waar dat speelt, kunnen teeltplannen worden aangepast aan de beschikbaarheid van grond- en oppervlaktewater. De Nota Ruimte spreekt wel van geleidelijke veranderingen waarbij boeren zelf keuzes kunnen maken binnen de randvoorwaarden van een gebied.

Economisch toekomstperspectief

Tegenover beperkingen voor de land- en tuinbouw legt de Nota Ruimte een sterkere nadruk op het behoud van landbouwgrond in gebieden waar dat minder invloed heeft op natuur en milieu. Naast het op peil houden van de voedselproductie is dat ook van belang voor het economisch en ecologisch toekomstperspectief van de sector.

Als landbouwgrond toch een andere bestemming dreigt te krijgen, moet eerst worden bekeken of functies gecombineerd kunnen worden of andere grond beschikbaar is. Het Rijk onderzoekt bovendien of hiervoor landelijke regie nodig is. Voorlopig is er nog niet voorzien in speciale juridische bescherming van landbouwgrond.

Ook bij vrijkomende agrarische bebouwing wordt het landbouwbelang nadrukkelijker meegewogen. Nieuwe woningen of andere functies op voormalige boerenerven mogen volgens de Nota Ruimte geen negatieve gevolgen hebben voor bestaande agrarische bedrijven in de omgeving, bijvoorbeeld door beperkingen vanwege geur, geluid of gewasbescherming. Per gebied moet worden bepaald waar functieverandering mogelijk is en waar agrarisch gebruik leidend blijft.

Debat volgende week

De Tweede Kamer debatteert op donderdag 26 november met minister Elanor Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening over de Nota Ruimte. De Kamer kan met moties proberen de koers van de nota te beïnvloeden.

Lees ook: Nota Ruimte is nog geen gelopen race, maar deadline nadert

De definitieve Nota Ruimte moet na het besluitvormingsproces de Nationale Omgevingsvisie uit 2020 vervangen. Daarin gaf de rijksoverheid een visie op de fysieke leefomgeving van Nederland richting 2050.

Lees ook

Marktprijzen

Meer marktprijzen

Laatste nieuws

Nieuwste video's

Kennispartners

Meest gelezen

Nieuw op MechanisatieMarkt.nl

Meer advertenties

Vacatures

Weer

  • Woensdag
    11° / 8°
    85 %
  • Donderdag
    11° / 7°
    90 %
  • Vrijdag
    7° / 2°
    20 %
Meer weer