‘Een satelliet ziet veel, maar lang niet alles’

Voor de meesten zal het bekend zijn, maar nog even hoe het ook alweer werkt: binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid kun je ecopremie aanvragen. Dit is een extra betaling naast de basispremie. Voor de ecoregeling voer je ecoactiviteiten uit, die je zelf uitkiest.

Groene braak is een voorbeeld van zo’n activiteit. Daarbij neem je het perceel voor minimaal negen maanden uit productie. Een voorwaarde waar de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) menig perceel op afkeurt, is dat het van 31 mei tot 31 augustus voor minimaal 80 procent zichtbaar bedekt moet zijn met het gewas.

Omdat het gaat om Europese subsidies, is op Europees niveau bepaald dat de lidstaten controles moeten uitvoeren. Vroeger werden controles veel uitgevoerd door toezichthouders die ter plaatse kwamen kijken. De afgelopen jaren gebeurt dit steeds meer vanuit de lucht, op basis van satellietfoto’s. Dat is wennen voor veel boeren. Want het is niet eenvoudig om tegenbewijs te leveren.

Beelden die op afstand zijn gemaakt, worden al langer door RVO gebruikt. De schaal waarop dit gebeurt, nam de afgelopen jaren wel enorm toe. De Europese regels verplichten lidstaten om gebruik te maken van teledetectiebeelden en dus niet alleen veldcontroles uit te voeren. Met nieuwe technieken, zoals AI, wordt het voor RVO makkelijker hier op grote schaal gebruik van te maken.

Deze beelden zijn niet altijd makkelijk te lezen. RVO maakt bijvoorbeeld gebruik van infraroodbeelden waarop bladgroen is te zien. Te weinig bladgroen betekent bij groene braak bijvoorbeeld dat het perceel kan worden afgekeurd. Maar met een droge zomer en verschillende soorten planten blijken deze beelden niet altijd te laten zien wat de rijksdienst in eerste instantie denkt.

Lees ook: 386 boeren krijgen na herbeoordeling alsnog hogere ecovergoeding

De rechter staat toe dat de agrariër aannemelijk maakt dat de satellietbeelden niet kloppen of dat RVO ze verkeerd uitlegt. Eigen foto's of ander bewijs kunnen de door de rijksdienst op satelliet- of luchtfoto’s gebaseerde afkeuring doorbreken. Je moet wel van goeden huize komen en deugdelijk bewijs tonen. Daar gaat het best vaak mis.

Wie meedoet aan ecoregelingen, doet er dus goed aan op meerdere momenten in het jaar bewijs vast te leggen dat aan de voorwaarden is voldaan. Het kan dus lonen om regelmatig duidelijke foto’s te maken van je percelen, met locatieaanduiding en datum.