Internationale vraag naar geitenzuivel blijft groot: Nederland in Europese top

Ondanks een groeistop voor de geitenhouderij in Nederland blijft de vraag naar Nederlandse geitenzuivel internationaal groot. ‘De goede kwaliteit en hoge standaarden maken Nederlandse geitenzuivel aantrekkelijk’, ziet voorzitter Nico Verduin van de NGZO. Hij merkt op dat de sector zich kenmerkt door een efficiënte melkproductie, de hoogwaardige verwerking en een sterke marktpositie in binnen- en buitenland.

Nederland telt een groot aantal zelfzuivelaars en twaalf bedrijven die geitenzuivel verwerken. Van hen is Ausnutria de grootste. Jaarlijks verwerkt het bedrijf 180 tot 190 miljoen kilo geitenmelk tot babyvoeding, ingrediënten en kaas. Dochteronderneming Amalthea transformeert van die melkstroom jaarlijks circa 115 miljoen kilo tot kaas en zogeheten CleardMilk.

Ongeveer 80 procent van de Nederlandse geitenmelk wordt omgezet in (half)harde of verse geitenkaas. Het overgrote deel van de hier geproduceerde geitenzuivel wordt binnen Europa afgezet. Duitsland is veruit de grootste afnemer, gevolgd door België, Frankrijk, Spanje, Italië en het Verenigd Koninkrijk.

Voor ingrediënten in babyvoeding, maar ook voor de voeding van ouderen en sporters, zijn China, het Midden-Oosten, Zuidoost-Azië belangrijk. Een land als de Verenigde Staten is in opkomst. ‘De nutritionele voedingswaarde van geitenmelk past goed bij die van de mens’, merkt de NGZO-voorzitter op. Dat verklaart waarom geitenzuivel in Nederland wint aan populariteit.

Een officiële exportwaarde van Nederlandse geitenzuivel bestaat niet, omdat internationale handelsstatistieken geiten- en koemelk meestal samen registreren. Op basis van productievolumes, melkprijzen en de waarde van eindproducten wordt de exportwaarde van de geitenzuivelsector geraamd op ongeveer 1 miljard euro per jaar.

In principe bepaalt de verhouding tussen de verschillende productiegroepen de prijs, maar door de grote vraag naar geitenzuivel wereldwijd is dat minder relevant, geeft Verduin aan. Op de vraag waarom de uitbetaalde melkprijs dan niet hoger is, heeft de NGZO-voorzitter geen antwoord.

Logisch discussiepunt

‘De (melk)prijs is een logisch discussiepunt in iedere markt. Er wordt geld verdiend in onze sector en de verwachting is dat dit de komende jaren zo blijft. Er is geen enkel signaal van groei die de markt niet aankan’, merkt Verduin op. Waar in 2023 nog een tekort aan melk was en verwerkers om voldoende aanvoer concurreerden, is de markt inmiddels meer in balans. Tegelijkertijd investeren bedrijven meer in de productie van geitenkaas, waardoor de afhankelijkheid van babyvoeding afneemt.

Nederland behoort inmiddels tot de vier grootste producenten van geitenmelk in Europa. Frankrijk geldt traditioneel als marktleider en is vooral bekend vanwege zijn hoogwaardige geitenkazen. Spanje beschikt over de grootste geitenstapel van Europa, terwijl Griekenland vrijwel alle melk verwerkt tot feta, yoghurt en andere traditionele producten. Zuid-Europese landen consumeren een groot deel van de melk zelf. Nederland richt zich nadrukkelijk op buitenlandse markten.

De toekomst van de Nederlandse geitenhouderij wordt bepaald door de internationale vraag en de productieruimte. In negen van de twaalf provincies geldt een moratorium op uitbreiding van bedrijven en op nieuwvestiging. ‘Onze sector is economisch aantrekkelijk, wat ook blijkt uit het grote aantal opvolgers. We moeten ons binnen de gestelde grenzen kunnen blijven ontwikkelen’, benadrukt Verduin. In ketenverband wordt daaraan harder getrokken dan ooit.

Lees ook: Geitensector wil transparantie VGO-onderzoek, oorzaak longontstekingen nog onduidelijk

Groei noemt de NGZO-voorzitter ‘gezonde vernieuwing’ en die is volgens hem onontbeerlijk. Voor de verwerkende industrie betekent de ontwikkelstop dat voor uitbreiding van de productie verwerkers afhankelijker worden van import van geitenmelk. Zo komt een klein deel van de geitenmelk die in Nederland wordt verwerkt nu al uit België en Duitsland en wordt melk van enkele Nederlandse houders verwerkt door het Belgische Capra.

Voor de komende tien jaar noemt Verduin de vooruitzichten gunstig. De wereldwijde vraag naar hoogwaardige eiwitten, premium babyvoeding en speciale kazen blijft groeien. Tegelijkertijd, zo geeft de voorzitter van de branchevereniging aan, zal de concurrentie toenemen en is het voor de sector van belang om zich te blijven onderscheiden door kwaliteit, voedselveiligheid en efficiënte productie.

Geitenhouders kijken uit naar kostendekkende melkprijs
De geitenmelkprijs schommelde in de afgelopen vijf jaar flink. Na een stabiele periode in 2021 steeg de prijs in 2022 door mondiale zuivelschaarste. Hierna volgde een lichte daling. In 2024 en naar verwachting ook in 2025 komt de prijs zo rond de 75 euro per 100 kilo uit.

‘Onze productiekosten zijn fors gestegen. In 2024 kwam de bedrijfseconomische kostprijs volgens het Bedrijveninformatienet al uit op bijna 80 cent. Die gaat daar nu overheen’, zegt Tonja Olislagers van de LTO Schapen- en Melkgeitenhouderij. ‘De melkprijs stijgt in 2026 wel. We horen steeds mooie verhalen over voldoende vraag in de markt, maar het zou fijn zijn wanneer wij daar dit jaar nog iets van merken.’