Gezocht: boeren die de Brabantse bodem willen verbeteren

De ambitie van het programma is helder: tegen het einde van 2027 moeten 1.800 boeren en tuinders in Noord-Brabant actief begeleid worden naar duurzamer bodembeheer.

Voor akkerbouwer en plantenteler Eric-Jan van Trijen uit het Brabantse Halsteren is de bodem misschien wel het belangrijkste onderdeel van zijn bedrijf. Van Trijen werkt op jonge zeeklei aan de Brabantse Wal. Hij krijgt regelmatig teeltadviseurs over de vloer en kiest bewust voor deelname aan het BodemUP-programma. 'Elke halfjaarlijkse coachsessie levert nieuwe, verrassende inzichten op, juist omdat de coach uit een ander gebied komt en andere kennis meebrengt. Dat kan soms voor verrassende inzichten zorgen bij ons op het bedrijf. Het is echt een meerwaarde om daar eens mee aan de slag te gaan en samen te sparren', vindt hij.

Volgens de ondernemer laat dat zien dat beperkingen ook kansen kunnen bieden. Door gerichter te bemesten en gebruik te maken van nieuwe technieken, kan de efficiëntie omhoog, terwijl het milieu minder wordt belast.

Stikstofbeperkingen als aanleiding

Van Trijen zag in BodemUP een kans om zijn kennis over bodembeheer verder te verdiepen. 'Door de opgelegde stikstofproblematiek van het met nutriënten verontreinigde gebied, waar we 20 procent minder stikstof mogen gebruiken, zijn we nog beter in het plantenproces gedoken', vertelt hij. 'Dat leidde tot slimme oplossingen voor stikstofefficiëntie, zoals precisietoepassing met een stikstofvertrager. Minder vervluchtiging, meer beschikbaarheid voor de plant. De inzichten uit het programma zijn echt waardevol.'

Volgens bodemcoach Rutger Hornikx zetten alle deelnemende ondernemers belangrijke stappen. 'Door te kijken naar bodemstructuur, beworteling en organische stof werken we samen aan een weerbare en toekomstbestendige landbouw. De urgentie daarvoor is groot. Bodems staan onder druk door onder andere verdichting, uitspoeling van nutriënten en een afname van biodiversiteit. Dat heeft niet alleen gevolgen voor de landbouw, maar ook voor waterkwaliteit en klimaatbestendigheid', zegt hij.

'BodemUP probeert die uitdagingen aan te pakken met een praktische aanpak, dicht bij de dagelijkse praktijk van boeren. Het programma helpt ondernemers om hun bodem beter te begrijpen en te verbeteren, met begeleiding van bodemcoaches, praktische hulpmiddelen en uitwisseling van kennis', licht Hornikx toe.

Gezocht: de laatste honderd BodemUP-deelnemers

Het programma BodemUP Brabant richt zich op verschillende regio's in de provincie en werkt volgens een bottom-up aanpak. Dat betekent dat boeren en tuinders zelf centraal staan in het proces. Van Trijen: 'Er wordt niet gewerkt met een vast pakket aan maatregelen, maar met oplossingen die passen binnen de bestaande bedrijfsvoering. Voor de ene ondernemer betekent dat experimenteren met veldbonen of andere gewassen, voor de ander juist compost inzetten of grondbewerking aanpassen.'

Die praktische insteek is bewust gekozen. Hornikx: 'Een belangrijk onderdeel van BodemUP is de persoonlijke begeleiding. Deelnemers krijgen jaarlijks ondersteuning van een bodemcoach, die met hen meedenkt over maatregelen en strategie. En zoals steeds meer Brabantse boeren ontdekken: investeren in de bodem betaalt zich op de lange termijn altijd terug.'