‘De overheid is aan zet als het gaat om de uitrol van vergisting’

De urgentie om de agrarische sector te verduurzamen is groter dan ooit. De stikstofcrisis, de klimaatdoelen en de verplichting om groen gas bij te mengen vragen om concrete, direct toepasbare oplossingen. Volgens Datema is monomestvergisting een schoolvoorbeeld van een zogeheten no-regretmaatregel: een innovatie die op zoveel fronten winst oplevert dat er eigenlijk geen reden is om het niet te doen.

Heeft dit zoveel effect?

‘De impact begint al in de stal. Om het maximale rendement uit een vergister te halen, moet de mest zo vers mogelijk worden verwerkt. Ofwel je haalt de mest dagvers uit de stal, zodat er zo min mogelijk voorraad ligt, ofwel je kiest ervoor om de mest in de stal aan te zuren. Beide methoden zorgen direct voor een forse reductie van de ammoniak- en methaanemissies.’

‘Doordat deze mest nog rijk is aan methaan, kan er aanzienlijk meer groen gas uit dezelfde kubieke meter mest worden gewonnen dan bij oudere of niet-aangezuurde mest. Het restproduct, het digestaat, biedt aanvullende milieuvoordelen. Door dit te bewerken tot renure, een kunstmestvervanger, dalen de ammoniakemissies bij het uitrijden op het land nog verder.’

Levert het dan nog iets op?

‘Voor energiebedrijven komt er de komende jaren een bijmengverplichting voor groen gas. Hiervoor is duidelijk meer groen gas nodig dan nu wordt geproduceerd. Mest uit groen gas is in sommige sectoren gewild, omdat dit een zeer hoge CO2-reductie laat zien. Dat is essentieel voor de duurzaamheidsdoelen voor deze bedrijven. De afzet en de opbrengsten van groen gas zijn daarmee een duidelijke extra plus om een dergelijke uitrol rendabel te maken.’

Je slaat dus twee vliegen in één klap?

‘Ja. Zo stelt deze innovatie de melkveehouder in staat om meer van de eigen stikstof binnen het eigen bedrijf te hergebruiken. Dat heeft een gunstig neveneffect op de bredere agrarische sector. De druk op de overspannen mestmarkt wordt hiermee merkbaar verlaagd. In onze beleving leidt dit op veel plekken tot een voordeel. De businesscase is in de huidige context gewoon rond en financieel gezond. Het is een innovatie waar we op de korte termijn echt voordeel van kunnen hebben.’

Zijn er voordelen bij rundvee en varkens?

‘Hoewel monomestvergisting zowel in de varkens- als de melkveehouderij kan worden toegepast, verwacht ik de snelste stappen in de melkveesector, omdat daarde grootste maatschappelijke en politieke druk ligt.’

Is dit voor iedere boer weggelegd?

‘De vraag is hoe de logistieke invulling eruit moet zien. Vergisting op boerderijniveau is een optie, maar dat is doorgaans alleen weggelegd voor grote bedrijven. Om substantieel impact te maken, kijkt het consortium nadrukkelijk naar regionale concepten. Dat voorkomt dat er te veel transportbewegingen over grote afstanden nodig zijn, wat de maatschappelijke weerstand vermindert.’

Breed draagvlak consortium De uitrol van het netwerk van mestvergisting is een privaat bod, in afstemming met het Regieorgaan Versnellen innovatie emissiereductie duurzame veehouderij en de provincies. Het consortium is groot. Naast kartrekker Rabobank gaat het vanuit de bedrijven om Royal FrieslandCampina. Vanuit de sectoren is er ondersteuning vanuit ZuivelNL, LTO Nederland, Producentenorganisatie Varkenshouderij, Stichting Brancheorganisatie Kalversector, Vitale Varkenshouderij en het Nederlands Centrum Mestverwaarding, Ook is er steun van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie, Platform Groen Gas, Alliander, Gasunie, Vattenfall, Eneco en Enexis.

Zijn er al plannen?

‘Samen met datadeskundigen en energiemaatschappijen heeft de coalitie de optimale locaties in Nederland al vrij scherp in beeld gebracht. Hierbij wordt rekening gehouden met logistiek, infrastructuur en netcongestie. Ook speelt de afzet van groen gas een rol, zodat dit op een efficiënte manier kan worden bijgemengd. Hoewel de locaties technisch bekend zijn, worden ze nog niet publiekelijk gepresenteerd. We hebben nog met niemand in die specifieke gebieden gesproken. Het zou onzorgvuldig zijn om nu al te roepen: het moet daar en daar gebeuren.’

Biedt dit perspectief?

‘Ja, niet alleen voor de sector. Voor individuele agrarisch ondernemers kan deelname aan een dergelijk project het broodnodige toekomstperspectief bieden. Rabobank hanteert intern een scherpe duurzaamheidsclassificatie - A-, B- en C-bedrijven - bij financieringsaanvragen. Bedrijven die in de top 20 procent scoren op het gebied van klimaat en emissies, de A-bedrijven, worden gemakkelijker gefinancierd. Bedrijven met een C-score moeten met een waterdicht verduurzamingsplan komen, anders wordt financiering in de toekomst lastiger. Monomestvergisting kan voor veel van deze bedrijven de sleutel zijn om versneld de verplichte milieudoelen te halen en hun verdienmodel op de lange termijn veilig te stellen. De animo onder boeren is dan ook groot, maar de praktijk blijkt weerbarstig.’

Hoezo weerbarstig?

‘De grootste drempel voor de grootschalige uitrol is niet het geld of de bereidheid van de sector. Met de huidige Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE)-subsidies en de bijmengverplichting voor groen gas is de businesscase simpelweg rond en uitstekend financierbaar. Het knelpunt ligt puur bij de vergunningverlening. Bestaande regelgeving sluit vaak niet aan op deze innovatieve, gecombineerde projecten, waardoor initiatieven smoren in de bureaucreatie.’

Een uitdaging dus?

‘Wij denken dat het moet, om alle redenen die we hebben genoemd. Maar er is een overheid nodig die hier prioriteit aan geeft. Dit soort initiatieven, die aan alle kanten leiden tot minder milieu-impact en een grote bijdrage leveren aan de verduurzaming, mogen niet stranden op regeltjes die er simpelweg niet op zijn toegerust. De markt wil de handen uit de mouwen steken, nu moet de overheid ons tegemoetkomen.’

Thema Energie Van zonnepanelen en windmolens tot mestvergisting en slimme energieopslag: duurzame energie wordt steeds meer onderdeel van de dagelijkse praktijk op het boerenerf. Tegelijkertijd brengen nieuwe technieken, veranderende regelgeving en forse investeringen de nodige vragen met zich mee. Bijvoorbeeld: wat leveren duurzame energieoplossingen nu al op? En waar liggen de kansen en uitdagingen voor agrarisch ondernemers? Lees alle artikelen uit dit thema die online zijn verschenen.