‘Mannen zijn echt een verstoring op de bloemenmarkt’

In de hoogtijdagen van de Nederlandse rozenteelt (1980-2000) waren de meeste veredelaars en kwekers gevestigd in de regio Aalsmeer en in het Westland. Sjaak en Cleta van der Hulst kozen midden in die periode voor een verhuizing van Den Hoorn naar het glastuinbouwproject Reindonk, in Noord-Limburg. Ze waren niet de enigen die de vlucht naar het zuiden kozen; West-Nederland werd steeds drukker en duurder en de veiling in Grubbenvorst lonkte met het grote Duitse achterland.

Het eerste bedrijf van Sjaak en Cleta van der Horst omvatte 1,5 hectare. Met uitbreiding en aankoop van buren is het bedrijf gegroeid naar 9 hectare in 2024. De toegang gaat inmiddels via de chique winkel, waar meer soorten rozen te koop zijn dan bij een gangbare bloemist. Al zal zelfs de kenner weinig soorten herkennen. Dochter Linda Hafmans-van der Hulst vertelt openhartig over de geschiedenis van het familiebedrijf en alle uitdagingen waar zij toen én nu tegenaan lopen.

De huidige twee locaties liggen dicht bij elkaar; beide omvatten 3 hectare. Er zit een gedachte achter die grootte. Hafmans-van der Hulst: ‘Volgens ons is 3 hectare een mooie grootte voor de sierteelt. De rozen kunnen over één bosmachine en het team blijft klein genoeg om iedereen persoonlijk te kennen.’ De voertaal op de werkvloer is Nederlands; de paar buitenlandse krachten spreken ook Nederlands en hebben, net als de anderen, een vast contract.

Sjaak van der Hulst liet in 2014 bij zijn officiële afscheid drie bedrijven na in één holding. Zijn zonen Mark, Koen en Paul zijn nu ieder kweker op een eigen locatie. Zus Linda is verantwoordelijk voor het personeel en de administratie. ‘Wij hebben allemaal een specialisatie. Koen weet het meeste van biologische gewasbescherming. Paul heeft een goede neus voor nieuwe soorten; hij besteedt veel tijd aan de selectie van mutanten en tegenwoordig de trosrozen. Mark is recent uit het familiebedrijf gestapt. Dat is jammer, maar de verhoudingen zijn goed gebleven, gelukkig’, licht Hafmans-van der Hulst de huidige situatie toe.

Het ingewikkelde aan de zaak was dat het afgesplitste bedrijf de middelste locatie in gebruik had. Met de koper zijn goede afspraken gemaakt over het gezamenlijk gebruik van de grote osmose-installatie die daar staat. Hafmans-van der Hulst: ‘Alle leidingen lopen onder dat bedrijf door en de capaciteit is groot genoeg voor alle drie de bedrijven. Onze nieuwe buurman houdt ook van specialiteiten en teelt onder andere gele courgettes. We hebben elkaar daarin goed gevonden.’

Eventuele emigratie

In de periode dat veel Nederlandse bloementelers de overstap waagden naar Afrika, is ook de familie Van der Hulst daar een aantal keer geweest om zich te oriënteren op een eventuele emigratie. Hafmans-van der Hulst: ‘Wij zagen daar geen toekomst. Zoals je daar de mensen moet aansturen en het leven, dat is niet onze manier van ondernemen. In eerste instantie zijn wij toen, net als andere blijvers, overgeschakeld op grootbloemige rozen.’

De volgende stap werd gezet in 2004, door een buitenrozenteler uit Lottum. ‘Die teler was benaderd door de beroemde David Austin, een autoriteit op het gebied van Engelse tuinrozen. Austin zocht een snijrozenteler die voor hem zijn eigen Austin-rozen kon telen als snijbloem’, vertelt de ondernemer. ‘Eerst dachten wij dat dit niets zou worden, maar na overleg zijn we voor een vastgestelde meterprijs akkoord gegaan met een proef van 2.000 meter. Dat was echt een avontuur, die eerste vijf soorten werden geen groot succes.’

Het ras Portia groeide bijvoorbeeld als ‘haren op een hond’, met veel stuks per struik. En het ras had wel twaalf pluizen per tak, in plaats van drie of vier. Andere rassen kenden weer andere problemen. Hafmans-van der Hulst: ‘Terugkijkend kunnen we zeggen dat het een interessante tijd was, waarin we veel hebben geleerd. Vooral op het gebied van pr en marketing, waar Austin goed in is.’

Vastgestelde prijs

Voor de handel was er een vastgestelde prijs. Als de rozen voor die prijs niet werden verkocht, werden ze weggegooid. Die takken vernietigde de familie Van der Hulst ’s avonds als het personeel naar huis was. Hafmans-van der Hulst tikt op haar slaap: ‘De hele dag in de kas werken en daarna goede rozen moeten weggooien? Dat gaat natuurlijk niet goed in de koppies. Toch werkt deze vorm van verkoop en marketing; zolang vraag en aanbod van de specialiteiten maar in evenwicht is.’

Bij het rondje door de kassen slaat nog meer beleving toe; de rozen geuren bedwelmend lekker. Bovendien staat er dus niet één ras per kas of zelfs per bedrijf; er zijn in totaal 28 rassen voorhanden en ze zijn allemaal verschillend van kleur en vorm. Hafmans-van der Hulst kent van elk ras de naam en herkomst: ‘Op een of andere manier vinden wij veel mutaties. Het helpt ook dat alle medewerkers weten dat als ze iets aparts tegenkomen, ze dat melden en onthouden waar die stond.’

De familie Van der Hulst kan zelf vermeerderen en stenten door een ras op een onderstam te plakken. ‘We doen zelfs proeven met verschillende onderstammen’, vertelt de Limburgse. De grote winkel aan huis, met een 24 uur per dag toegankelijke automaat, is goed voor 5 tot 10 procent van de omzet. ‘Bovendien is de huisverkoop goed voor het draagvlak en de bekendheid in de omgeving.’

Hafmans-van der Hulst gaat verder met een strenge blik: ‘Mannen zijn echt een verstoring op de bloemenmarkt. De meeste bloemen worden jaarrond gekocht door vrouwen en die kopen geen rode rozen voor zichzelf of een vriendin. Het zijn de mannen die alleen voor Valentijnsdag en voor Moederdag veel rode rozen moeten hebben.’

Om te kunnen pieken, zetten die telers hun hele gewas op snee, geeft de ondernemer aan. ‘Daar doen wij dus niet aan mee. Wij zijn niet gespecialiseerd in rood. Wij hebben het bedrijf niet ingericht voor piekproducties in het voorjaar; in onze kassen hangt niet meer dan 5.000 tot 7.000 lux aan belichting. Bovendien hebben we slechte ervaringen met een gewas dat tegelijkertijd in bloei komt.’

Tegenslagen

Het bedrijf heeft geld verdiend, maar kende ook genoeg tegenslagen. De toenemende import van goedkope rozen uit Afrika, een brand, de energiecrisis en een besmetting met de bacterie Ralstonia, die in het gewas bruinrot veroorzaakte. Hafmans-van der Hulst: ‘Dat was een vreselijke tijd. Van een ziek gewas kregen we allemaal buikpijn. Die besmette kas moest uiteindelijk worden geruimd.’

In het jaar van de energiecrisis (2021-2022) besloten ze om een winter koud te gaan. Achteraf was dat ook de juiste beslissing, stelt de rozenkweker. ’Uiteindelijk hebben we financieel best een goed jaar gedraaid; we konden het ingekochte gasvolume duur verkopen.’

Om het energieverbruik te verminderen, heeft de familie geïnvesteerd in een DryGear-installatie. Daarmee wordt de kas ontvochtigd, waardoor ze minder gas hoeven te stoken. ‘We hebben nog nooit zo snel een beslissing genomen. Deze installatie heeft ons wel 30 procent energie bespaard’, vertelt Hafmans-van der Hulst. De benodigde elektriciteit wekken ze grotendeels zelf op met zonnepanelen.

Helleborus

Achterin de kas van Koen van der Hulst wacht nog een verrassing: op 5.000 meter teelt het bedrijf sinds een aantal jaar Helleborus Orientalis als snijbloem. De soort is bekend als tuinplant, als snijbloem is het een nicheproduct. Hafmans-van der Hulst: ‘Omdat wij niet veel belichting hebben, verloopt de winter bij ons vrij rustig. De Helleborus is een koude teelt, die van november tot april bloeit. Het was een langetermijninvestering, de planten zijn pas na drie jaar volwassen.’

De laatste ontwikkeling is de gedeeltelijke overstap naar trosrozen, vertelt Hafmans-van der Hulst: ‘Wij denken dat we met een goede kwaliteit, en met name speciale soorten, een gat in de markt vullen’, zegt ze. De prijzen en de opbrengst per vierkante meter zijn goed, maar de teler is voorzichtig: ‘Wij leveren al onze rozen niet voor niets via drie Nederlandse veilingen en doen ook niet aan bemiddeling. Zo spreiden we onze afzet. De exclusieve soorten die wij aanvoeren, zijn in aantal te klein om daarover vooraf afspraken te maken. Het zijn specialiteiten en wij zijn zo al gauw onze eigen concurrent.’

Bedrijfsgegevens: Paul (43), Linda (50) en Koen( 45) van der Hulst runnen Van der Hulst Rozenkwekerijen in het Limburgse Meterik. Het bedrijf is 6 hectare groot. De rozenkwekerij is gespecialiseerd in enkele rozen en trosrozen in 28 bijzondere soorten. Daarnaast teelt familie Van der Hulst een 0,5 hectare Helleborus voor de bloemen. Het bedrijf heeft drie gelijkwaardige bedrijfshoofden: Linda, Koen en Paul van der Hulst, op twee locaties.