Afroming varkensrechten weer aan de orde, daling mestproductie blijft uit

De bewindsman schrijft dit aan de Tweede Kamer in een toelichting op de stikstof- en fosfaatexcreties in de veehouderij in het tweede kwartaal van dit jaar. Als wordt verwacht dat het sectorale mestproductieplafond wordt overschreden, kan afroming van rechten bij verhandeling buiten familieverband opnieuw worden geïntroduceerd.

Uit de CBS-cijfers over het tweede kwartaal van 2026 blijkt dat de varkenshouderij het sectorale mestproductieplafond zal overschrijden met 1,2 miljoen kilo fosfaat (+4,3 procent) en 3,9 miljoen kilo stikstof (+5,5 procent).

Van Essens voorganger Femke Wiersma zette de afroming december vorig jaar stop in de veronderstelling dat de mestproductie in de varkenshouderij op termijn voldoende zou dalen. Zij keek daarbij naar de deelname van varkenshouders aan beëindigingsregelingen. Daarop kwam toen al kritiek van de Raad van State.

Daling niet substantieel

De huidige bewindsman constateert nu dat die verwachte daling nog niet substantieel is terug te zien in de kwartaalrapportage van het CBS. Gezien de onzekerheid in de schatting van het statistiekbureau zal definitieve besluitvorming over afroming en de hoogte van het percentage op een later moment dit jaar plaatsvinden.

‘Het introduceren van afroming vraagt om een zorgvuldig proces met onder andere internetconsultatie, voorhang bij beide Kamers en advisering door de Raad van State. Het streven is om, indien het kabinet daar definitief toe besluit, de afroming begin 2027 in te laten gaan’, schrijft Van Essen.