Koemest belangrijkste pijler van Actieplan Kunstmest

Vanmiddag presenteert landbouwcommissaris Christophe Hansen het actieplan waarmee de Europese Commissie de afhankelijkheid van kunstmest van buiten de EU wil verminderen. Maar nieuwsmedium Politico is Hansen voor. In een artikel dat deze ochtend verscheen, benoemen de auteurs de maatregelen die de commissie wil nemen. Daarbij baseren ze zich op gelekte conceptversies van het actieplan.

De afhankelijkheid van kunstmest uit niet-Europese landen was al een aandachtspunt vanwege de Russische inval in Oekraïne, maar door de oorlog in Iran is de urgentie alleen maar groter geworden. Eerder dit jaar stelde de commissie al tariefvrije quota's in op ammoniak, ureum en sommige stikstofhoudende kunstmestproducten van andere landen dan Rusland en Wit-Rusland.

Importheffing CBAM

Ook overwoog het Europese bestuur om de importheffing Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) op koolstofintensieve meststoffen voor langere tijd te verlagen of zelfs te schrappen. Dit is een vurige wens van de Europese boerenkoepel Copa-Cogeca.

Maar deze maatregel botst blijkbaar te veel met de klimaatambities van de Europese Commissie en staat volgens Politico dus niet in het actieplan dat later vandaag wordt gepresenteerd. Copa-Cogeca voert daarom vandaag actie in Straatsburg, waar Hansen het plan presenteert.

De tarieven op Russische en Wit-Russische import opschorten, zou de Europese Commissie vanwege de politieke gevoeligheid ook niet zien zitten. Dit zou immers de oorlogskas van Rusland spekken. Dus blijft het bewerken van rundveemest over als belangrijkste optie. Renure, oftewel bewerkte dierlijke mest als kunstmestvervanger, is daar het bekendste voorbeeld van.

De Europese Commissie stelt aanpassingen van de renurebepalingen van de Nitraatrichtlijn voor, waaronder het toestaan van het gebruik van stikstof uit mest in regio's waar watervervuiling een probleem is. Deze bepalingen zouden worden uitgebreid naar digestaat, het bijproduct van biogasproductie.

Dit is alleen niet van de ene op de andere dag geregeld. Volgens critici borduurt het Actieplan Kunstmest voort op maatregelen die al jaren in de pijplijn zitten. En het zou geen soelaas bieden voor de torenhoge kosten die boeren binnenkort moeten maken als ze kunstmest inkopen voor het eerstvolgende groeiseizoen.

Actie nodig

‘Boeren verwachten daadkrachtige actie’, zegt voorzitter Veronika Vrecionová van de landbouwcommissie van het Europees Parlement tegen Politico. ‘Routekaarten betalen de rekeningen niet. Boeren hebben actie nodig, geen beloftes.’

De Nederlandse Europarlementariër Bert-Jan Ruissen (SGP) noemt het actieplan een gemiste kans. ‘De Europese Commissie had dit plan kunnen aangrijpen voor een herziening van de Nitraatrichtlijn en om meer ruimte te geven voor hergebruik van nutriënten uit dierlijke mest. Het is in deze tijd niet uit te leggen dat boeren dierlijke mest moeten afvoeren en dure kunstmest moeten aankopen. De verouderde regels uit de Nitraatrichtlijn moeten worden aangepast.’

De Nitraatrichtlijn wordt op dit moment geëvalueerd. Pas na de zomer wordt bekend of de richtlijn al dan niet wordt aangepast. Over het Actieplan Kunstmest moet het Europees Parlement op een later tijdstip nog stemmen.