Speelgedrag kalveren piekt al bij 8 tot 10 vierkante meter

‘Er bestaat onduidelijkheid over hoeveel ruimte een kalf nodig heeft om te spelen, terwijl dit belangrijk is voor een dierwaardige veehouderij’, stelt Caroline Huetink. Zij is programmamanager Diergezondheid & Dierenwelzijn bij ZuivelNL. Op dit moment is de vereiste ruimte 1,5 tot 1,8 vierkante meter per kalf.

Alleen het speelgedrag bij kalveren die ruimte hebben tot 4 vierkante meter en bij meer dan 20 vierkante meter is onderzocht. ‘Gegevens over alles daartussen is er niet’, constateert Huetink. ‘Ondanks een gebrek aan onderzoek adviseert de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) om 20 vierkante meter per kalf aan te houden. Dat is een enorme oppervlakte.‘

Veertien bedrijven

Het gebrek aan onderzoek was voor ZuivelNL reden om de Universiteit Utrecht te betrekken. Onderzoekers hebben gekeken naar 64 kalveren in de leeftijd van 2 tot 114 dagen, in twintig hokken op veertien bedrijven. De gemiddelde leeftijd van de kalveren was 53 dagen.

Het onderzoek vond plaats tussen juni 2024 en mei 2025. Er is gebruikgemaakt van camera’s op basis van kunstmatige intelligentie om de kalveren niet te storen in hun natuurlijke gedrag. De camera’s zijn getraind met 108 uur aan beeldmateriaal.

Lees ook: Focus op interactie kalverhouder en melkveehouder must

De hoeveelheid ruimte heeft een significante, maar niet-lineaire invloed op hoe vaak en hoelang kalveren spelen. De dieren speelden gemiddeld 1 procent van de tijd, wat neerkomt op ongeveer 10 minuten per observatieperiode van 17 uur.

Het speelgedrag bestond vooral uit duwen en achtervolgen, wat meer dan de helft van de speeltijd uitmaakte. Rennen en bokken maakten er een kwart deel van uit. Het gedrag piekte bij een ruimte van 8 tot 10 vierkante meter per kalf. In deze categorie speelden de kalveren gemiddeld 1,6 procent van de tijd: zo’n 16 minuten per dag.

Bij een ruimte van 16 tot 18 vierkante meter nam het speelgedrag niet verder toe. Dit suggereert dat er een plateau wordt bereikt; een grotere oppervlakte lijkt geen effect te hebben.

Beperkte speeltijd

Zelfs in grote hokken blijken kalveren maar een klein deel van de dag te spelen: minder dan 2 procent van de totale tijd. De onderzoekers opperen dat het wellicht voldoende is om kalveren slechts een deel van de dag toegang te geven tot een grotere ruimte. Huetink: ‘Je kunt het vergelijken met een ‘speelkwartier’ voor kinderen.’

Huetink geeft aan dat aanvullend onderzoek nodig is. ‘Met grotere diergroepen en proefopzetten waarin ze dagelijks tijdelijk extra ruimte krijgen’, stelt ze. ZuivelNL gebruikt de resultaten als wetenschappelijke onderbouwing bij discussies over wetgeving en dierwaardigheid. ‘Wetgevers en beleidsmakers moeten zich baseren op gedegen studies in plaats van op één advies zonder goede onderbouwing.’