Discussie over tempo invoering doelsturing, praktijk toont goede resultaten

De Tweede Kamerleden werden op 2 april bijgepraat door wetenschappers en sectorpartijen over hun visie op doelsturing. Een van de vragen die op tafel kwam, is met welke tempo doelsturing kan worden ingevoerd.

Er is tien tot vijftien jaar nodig om tot een geborgd doelsturingssysteem te komen waarbij boeren kunnen worden afgerekend op het wel of niet halen van emissiedoelen. Dat stelt Gerard Ros, onderzoeker van Wageningen University & Research en auteur van een recent rapport over doelsturing.

Twee tot drie jaar

Jan Douwe van der Ploeg, emeritus-hoogleraar rurale sociologie, houdt zich al decennia bezig met doelsturing. Volgens hem moet het sneller kunnen, in twee tot drie jaar. 'Er zijn genoeg historische voorbeeld waarbij boeren gezamenlijk milieudoelen haalden. Het kan binnen gebieden met een systeem van collectieven zoals ook bij agrarisch natuurbeheer wordt toegepast.'

Onderzoekers zijn het wel eens over het potentieel van doelsturing op gebiedsniveau, waarbij de resultaten van alle boeren in het gebied optellen tot het einddoel. 'Doelen moeten wel haalbaar zijn. Het is daarom lastig om als individueel bedrijf alle opgaven op te lossen. Sturen op gebiedsniveau biedt de mogelijkheid voor samenwerking en interactie. Dan is niet erg als een bedrijf een doel niet haalt', licht Ros toe.

Tijdens het rondetafelgesprek vertelden vertegenwoordigers van Agrifirm en Cosun wat zij al met praktijkproeven behalen. Ruud Tijssens, directeur publieke en coöperatieve zaken van Agrifirm, ziet in de akkerbouw mogelijkheden om de milieubelasting van gewasbescherming met 40 procent te reduceren. Daarnaast zou een 6 procent lagere ammoniakemissie per koe kunnen worden behaald door te sturen op eiwit in het voer.

Onderling benchmarken

Door boeren onderling te laten benchmarken ofwel prestaties te laten vergelijken, kan dit volgens Tijssens worden aangejaagd. 'Zet die innovatiemotor in de sector aan. Deze kracht blijft nu onbenut.'

Bij Cosun zijn proeven gedaan met het meten en vergelijken van het N-mineraal in het grondwater onder bietenpercelen. Directeur agro-ontwikkeling Gert Sikken van Cosun zegt dat dit betere resultaten oplevert dan een middelinstrument als kalenderlandbouw. '95 procent van de percelen voldoet aan de norm. Dit kun je elke drie jaar blijven volgen.'

Bedrijven zijn bezorgd over de spoed die Den Haag achter doelsturing zet. Een ingroeipad in het achtste actieprogramma Nitraatrichtlijn gaat Tijssens te langzaam. Hij pleit ervoor nu al stimulerende maatregelen op te nemen in het nieuwe actieprogramma voor de waterkwaliteit. Sikken valt hem bij: 'De geesten zijn er rijp voor, nu moeten we doorpakken.'

Juridisch houdbaar

De verschillende fracties in de Tweede Kamer zijn nog zoekende naar een standpunt over doelsturing. Veel partijen zijn voor, maar hebben vragen over de juridische houdbaarheid en of er wel snel genoeg voldoende stikstof kan worden gereduceerd om Nederland van het slot te krijgen.

Voor volgende week donderdag stond een debat gepland over doelsturing. Dit is voorlopig uitgesteld. De landbouwcommissie (foto) in de Tweede Kamer wacht op de Kamerbrief waarin LVVN-minister Jaimi van Essen zijn stikstofaanpak ontvouwt. Deze brief wordt nog voor de zomer verwacht.