Kabinet ziet af van groot onderzoek naar Parkinson onder agrariërs

Nieuws Politiek Peter Smit 01 apr 2026 om 08:25uur

Er komt geen groot onderzoek naar het verband tussen het werken met gewasbeschermingsmiddelen en het krijgen van de ziekte van Parkinson. Minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie heeft dit besloten na advies van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie in de Tweede Kamer.

Het RIVM heeft een haalbaarheidsonderzoek gedaan naar aanleiding van een aangenomen motie in 2023 van toenmalig Kamerlid Tjeerd de Groot (D66). De motie verzocht de regering om via statistisch onderzoek te bepalen of Parkinson officieel moet worden aangewezen als beroepsziekte voor landbouwers.

Al langere tijd heerst er onrust in de agrarische sector en leven er vragen over de gezondheidsrisico's van beroepsmatige blootstelling aan bestrijdingsmiddelen. Volgens het RIVM is de beste manier om dit te onderzoeken een zogeheten cohortonderzoek.

Tien tot twintig jaar

In een dergelijk onderzoek wordt een grote groep werkenden in de agrarische sector gedurende een zeer lange periode gevolgd, doorgaans minimaal tien tot twintig jaar. Tijdens dit proces inventariseren onderzoekers aan welke specifieke bestrijdingsmiddelen of werkzame stoffen de deelnemers worden blootgesteld. Tegelijkertijd worden eventuele ziekten of gezondheidsproblemen geregistreerd.

Door deze gegevens te combineren, kan een statistisch verband worden gelegd tussen het werken met bepaalde middelen en het ontstaan van ziekten zoals Parkinson. Hoewel zo'n cohortonderzoek in Nederland haalbaar is, kleven er volgens minister Aartsen grote praktische en financiële bezwaren aan.

Voor voldoende bewijskracht moeten ongeveer 30.000 boeren, tuinders en medewerkers bereid zijn om minstens tien jaar deel te nemen. Dit is ongeveer een kwart van de totale stabiele groep werkenden in de sector. Daarnaast hangt er een flink prijskaartje aan: de opstartfase kost naar schatting 2,5 miljoen euro, gevolgd door 1 miljoen euro per vervolgstap. Op dit moment zijn hiervoor geen middelen beschikbaar.

• Lees ook: 'Geen duidelijk verband gevonden tussen parkinson en gewasbescherming'

Een andere reden om geen cohortonderzoek uit te voeren in Nederland, is dat in andere landen al dergelijke praktijkonderzoeken lopen. Het gaat hierbij om Noorwegen, de Verenigde Staten, Frankrijk en Denemarken. De inzichten uit deze landen zijn volgens het kabinet ook relevant voor de Nederlandse situatie.

Nog een belangrijke reden om nu niet te starten, is het aankomende advies van de onafhankelijke Adviescommissie Lijst beroepsziekten. Deze commissie onderzoekt momenteel of Parkinson kan worden toegevoegd aan de regeling Tegemoetkoming Stoffengerelateerde Beroepsziekten. De verwachting is dat dit advies in het najaar van 2026 verschijnt.