Ontwarring 'Gordiaanse stikstofknoop' kan door scheiding van problemen

Een dergelijke drieledige, samenhangende aanpak kan grotendeels binnen het bestaande juridische stelsel van de Omgevingswet worden gerealiseerd.

Dat stellen de auteurs Gerard Ros, Wouter de Heij, Harm Borgers, Jan Lock, Henk Kievit, Han van Dobben en Wim de Vries in de vrijdag verschenen verkenning 'De Nederlandse stikstofcrisis: Van verwarring naar verbinding'. De zeven auteurs doen in hun onderzoek suggesties om de huidige impasse en de grote sociaaleconomische gevolgen daarvan te doorbreken.

Daarbij moet een transitie komen van het huidige, complexe depositiebeleid naar een robuust en gebiedsgericht emissiebeleid, zegt Wim de Vries. 'Stuur op een duidelijke, wettelijk vastgelegde vermindering van de totale stikstofuitstoot per gebied en deel die toe aan bedrijven. Geef ondernemers, boeren voorop, de verantwoordelijkheid en de keuzevrijheid om binnen die emissieruimte te komen met de meest passende maatregelen, en waar nodig extensivering. Binnen de emissieruimte zijn mogelijkheden voor bedrijfsontwikkeling. Dit stimuleert vakmanschap en innovatie en draagt bij aan een schonere leefomgeving.'

Vastgelegde vermindering

Het tweede aspect, natuurherstel, vraagt volgens de auteurs om ambitieuze beheerplannen voor elk Natura 2000-gebied. 'Gericht op actieve herstelmaatregelen zoals het verbeteren van de waterhuishouding en bodemkwaliteit. Daarnaast dient er een stikstofparagraaf te zijn die verwijst naar de vastgelegde vermindering van de totale stikstofuitstoot in het gebied rond het Natura 2000-gebied, inclusief een concretisering van forse emissiereducties in een zone van 500 meter rond het gebied.'

Het derde aspect, de beleidsmatige problemen, betreft de vergunningverlening. Die moet worden genormaliseerd, roepen de experts op. 'Door de koppeling met de onzekere depositieberekeningen los te laten en te sturen op een aantoonbare bijdrage aan de emissiereductiedoelen in een gebied krijgt iedere ondernemer een duidelijk doel. Daardoor het mogelijk om actief een bijdrage te leveren aan natuurherstel én bedrijfsontwikkeling.'

De conclusie van het rapport is dat de integrale aanpak een einde kan maken aan de huidige patstelling waarbij vergunningverlening stilligt en ondernemers niet weten waar ze aan toe zijn. 'De meest fundamentele beweging is het herstel van vertrouwen', zegt Gerard Ros. 'Geef professionals, boeren, beheerders, bouwers, de ruimte en het vertrouwen om hun werk te doen, en vraag hen om zich daarover te verantwoorden. Zo maken we de transitie van een cultuur van wantrouwen naar een van geborgd vertrouwen. Alleen dan ontstaat een toekomst waarin een vitale natuur en een duurzame economie elkaar niet uitsluiten, maar versterken.'