Geopolitiek bepaalt vooruitzicht veevoerprijzen

In een onrustige wereld waarin veel gebeurt, is het soms lastig om vooruit te kijken. Ook op de grondstoffenmarkten voor veevoerproducenten gebeurt veel. Door de onzekerheid en volatiliteit vervaagt het zicht op de omstandigheden. Sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten lieten de markten van tarwe, soja en mais vooral volatiliteit zien, waarin de ontwikkelingen op de energiemarkt de grootste boosdoener zijn.

Toch is er nuance nodig volgens analisten. Fundamenteel is er weinig aan de hand. Het is nu vooral sentiment en onzekerheid wat de markt drijft. Voor de nuance verwijzen analisten regelmatig naar de eerste fase van de oorlog in Oekraïne. Waar die oorlog toen een directe impact had op de beschikbaarheid van veevoergrondstoffen zoals tarwe en mais, is dat bij dit conflict niet het geval.

Geen Oekraïne

Arie Klop, onderzoeker rundveevoeding aan Wageningen University & Research, benadrukt dat de prijseffecten tot nu toe meevallen. Volgens hem is de huidige marktsituatie niet zo extreem als tijdens het eerste jaar van de oorlog in Oekraïne. De markt vreesde toen dat het aanbod door verstoringen in productie en logistiek van bijvoorbeeld tarwe en mais zou terugvallen.

Bij de afsluiting van de Straat van Hormuz speelt die angst niet, omdat het hier gaat om een regio die nauwelijks zelf produceert en juist sterk afhankelijk is van import.

De afsluiting van de Straat van Hormuz heeft daarom geen direct, maar vooral een indirect effect via hogere energieprijzen. Volgens Twan van de Moosdijk, verkoopmanager grondstoffen bij Voergroep Zuid, werken hogere energieprijzen door in hogere transportkosten van grondstoffen en in de productiekosten van veevoer, afhankelijk van hoe transporteurs en producenten hun contracten hebben geregeld.

Ook de hogere olieprijs zorgt voor een toenemende vraag naar alternatieve brandstoffen zoals ethanol. Hierdoor neemt de vraag naar tarwe, mais en sojabonen toe. Dat resulteert in opwaartse prijsdruk. Verder kunnen de hogere kosten van oliehoudende bijmengproducten de productie van veevoer duurder maken.

Het World Agricultural Supply and Demand Estimates (WASDE)-rapport van het Amerikaanse landbouwministerie USDA liet vorige week zien dat tarwe met een verwachte wereldwijde eindvoorraad van 277 miljoen ton op de grootste voorraad in vijf jaar zit. De eindvoorraden van mais en soja liggen op respectievelijk 292,8 miljoen ton en 350 miljoen bushel.

Volgens Van de Moosdijk zijn er van verschillende grondstoffen wereldwijd nog altijd voldoende voorraden en is het verstandig om door het marktsentiment heen te kijken. 'Het nieuws over de Amerikaanse president Donald Trump en de situatie in het Midden-Oosten verandert met de dag. De grondstoffenmarkten reageren daar volatiel op. Daardoor is de prijs nu vooral op sentiment gebaseerd. Premies lopen hierdoor meteen op om kosten in de markt te dekken. Maar de hoogte daarvan is meer sentiment gedreven dan gebaseerd op een gedegen fundamentele analyse', licht hij toe.

Geleerd van vorige energiecrisis

Volgens Van de Moosdijk kan te veel kostenafdekking via hogere premies ertoe leiden dat prijzen langer hoog blijven dan nodig is. 'Dat zagen we tijdens de eerste fase van de oorlog in Oekraïne ook. Toen bleven de prijzen langer hoog, doordat kosten te fors werden afgedekt met hogere premies.' Hij maakt de kanttekening erbij dat hij verwacht dat mensen geleerd hebben van de vorige energiecrisis en nu beter voorbereid zijn.

Volgens ING en Rabobank heeft Europa lessen getrokken uit de vorige energiecrisis, waardoor ze vergelijkbare prijspieken nu niet verwachten. Dat voorkomt dat de productie van veevoer duurder wordt. Maar voor veevoergrondstoffen blijft de sector afhankelijk van wereldwijde energiemarktontwikkelingen.

Twee scenario's

Omdat het marktsentiment geopolitiek is gedreven, ligt het antwoord voor toekomstige marktontwikkelingen ook in het geopolitieke domein. Geopolitieke experts kijken daarbij vooral naar twee scenario's. Het meest waarschijnlijke scenario is het op korte termijn uitroepen van 'de overwinning' door Trump. De Amerikaanse president is dan niet langer bereid de oorlog te verlengen en zal zich beroepen op de militaire doelen die dan 'zijn behaald'.

In dit scenario is het aannemelijk dat er een opluchting plaatsvindt op de markten waarmee de energieprijzen in eerste instantie dalen. Of die daling dan ook wordt voortgezet, hangt af van hoe snel de Straat van Hormuz weer bevaarbaar is. Met de prijsdaling van de energieprijzen valt ook de opwaartse prijsdruk voor tarwe, mais en soja weg.

Het geopolitieke sentiment ebt daarmee weg op de grondstoffenmarkten en zal zich meer gaan richten op de fundamentele ontwikkelingen van bijvoorbeeld gewasomstandigheden en de wereldwijde eindvoorraden. Met de lagere energieprijzen en lagere verzekeringspremies dalen ook de kosten van transport en productie van veevoer.

Een ander scenario waar geopolitieke strategen rekening mee houden, is het Amerikaanse besluit om de oorlog in het Midden-Oosten te verlengen zonder een echt duidelijke strategie. Volgens experts is dit niet logisch, omdat dan de Amerikaanse verkiezingen in gevaar komen voor Trump door economische problemen en inflatie in binnen- en buitenland.

Mocht dit scenario zich toch voltrekken, dan wordt het geopolitieke sentiment op de grondstoffenmarkten groter. Dan zijn nog hogere energieprijzen te verwachten, doordat raffinaderijen in de Golfregio verder moeten afschalen in productie of moeten stoppen. Dat tast de beschikbare hoeveelheid olie en vloeibaar gemaakt aardgas (lng) aan.
Dit versterkt het geopolitieke sentiment op de grondstoffenmarkten voor veevoer en werkt kostenverhogend op transport en productie van het eindproduct.