'Vraag en aanbod moeten beide worden versterkt om doel te halen'

Van Diepen is geen onbekende in het Haagse krachtenveld. Zes jaar lang werkte hij als adviseur Public Affairs voor LTO Nederland. Daarnaast is hij fractievoorzitter van D66 in de gemeenteraad van Leiden. Die combinatie roept misschien vragen op, maar zijn wortels liggen onmiskenbaar in de landbouw. 'Ik ben opgegroeid op een melkveehouderij in Noord-Holland. De agrarische sector is mij met de paplepel ingegoten.'

Biologisch is in mijn ogen geen hype; het is zonder twijfel een versnellende trend

Sander van Diepen, directeur van Biohuis

Hoewel Van Diepen het ouderlijk bedrijf niet heeft overgenomen, bleef hij wel actief in de sector. Na zijn studie Geschiedenis en Europees recht belandde hij in een periode waarin het landbouwdebat sterk polariseerde bij LTO Nederland. 'Er werd toen veel olie op het vuur gegooid, maar de verbinding bleef uit. Terwijl je die juist nodig hebt om stappen te zetten', geeft de directeur van Biohuis aan.

Veel ondernemerschap

De ervaringen die Van Diepen heeft opgedaan bij de belangenorganisatie neemt hij mee naar zijn nieuwe functie. 'Deze overstap naar Biohuis was voor mij geen vlucht, maar een bewuste keuze. Bij LTO Nederland vertegenwoordig je de volle breedte van de sector. En dat heb ik met heel veel plezier gedaan. Maar de biologische sector is een sector die moet groeien; er zit enorm veel ondernemerschap in. Dat trok mij aan.'

Volgens Biohuis-voorzitter Pipie Smits van Oyen brengt Van Diepen precies wat de organisatie nu nodig heeft. 'Met zijn Haagse ervaring kunnen we echt stappen zetten. We willen resultaat boeken op dossiers die al langer op stapel liggen', geeft ze aan.

De kern van die ambitie is groei. Niet als modewoord, maar als structurele ontwikkeling. 'Biologisch is geen hype; het is zonder twijfel een versnellende trend', vervolgt Van Diepen. 'Maar met het huidige groeitempo kom je uit op 7 à 8 procent areaal. Je haalt de doelstelling zo niet.'

Het biologisch landbouwareaal schommelt momenteel rond de 5 procent. De landelijke ambitie is dat dit aandeel in 2030 is gegroeid naar 15 procent. Een verdrievoudiging dus. Volgens Van Diepen kan dat doel alleen behaald worden als vraag en aanbod gelijktijdig worden versterkt. 'Wanneer je alleen het aanbod vergroot, overspoel je de markt. Er ontstaat dan prijsdruk. Groei moet gebalanceerd gebeuren.'

Marktontwikkeling

De marktontwikkeling is volgens Smits van Oyen minstens zo belangrijk als het beleid. 'De beste motor voor groei is immers vraag', stelt ze. Daarbij wijst de Biohuis-voorzitter op afspraken die zijn gemaakt met supermarktketens over het vergroten van de volumes biologische producten in het schap. 'Als retailers echt gaan kiezen, dan volgt de consument vanzelf.'

Van Diepen stelt dat voor areaaluitbreiding wel meer budget nodig is dan nu beschikbaar wordt gesteld. 'Als je serieus inzet op die 15 procent, dan heb je substantieel meer middelen nodig. Niet alleen voor omschakeling. Ook voor marktontwikkeling en onderzoek.'

Smits van Oyen is het daarmee eens en geeft aan dat een deel van de middelen besteed kan worden aan het verlagen van drempels voor ondernemers. 'Denk aan SKAL-certificeringskosten. En veel onderzoek in de biologische sector richt zich op systeemverandering, zoals vruchtwisseling of robuuste rassen. Dat levert niet direct een commercieel product op, maar wel brede maatschappelijke winst.'

Aandacht voor doelsturing

Een ander dossier waarvoor aandacht is, is doelsturing. De nieuwe regering wil sturen op doelen in plaats van middelvoorschriften. Voor de biologische sector biedt dat kansen. 'We kunnen wetenschappelijk aantonen dat bepaalde biologische systemen 40 tot 50 procent emissiereductie realiseren', licht Smits van Oyen toe. 'Juridisch wordt dat echter nog niet altijd erkend op bedrijfsniveau. Als doelsturing goed wordt ingevuld, kan dat een verschil maken.'

Biohuis opereert nadrukkelijk niet los van de bredere agrarische belangenbehartiging. Circa de helft van de leden is aangesloten bij een LTO-organisatie, en de biologische leden van ZLTO zijn automatisch lid van Biohuis. 'Het voordeel is dat je niet op een eiland zit', zegt Van Diepen. 'We hebben een gezamenlijk belang. Ik onderhoud dan ook intensief contact met LTO Nederland; soms kan de een iets inbrengen waar de ander van profiteert.'

Smits van Oyen ziet die verbinding als kracht. 'Wij hebben een landbouwmethode. Die kan prima naast andere vormen bestaan. Innovaties als rijpaden en robotisering zijn in de biologische sector ontstaan, maar helpen ook gangbare boeren.'

Verbinding als kracht

Tegelijkertijd zijn er praktische spanningen, bijvoorbeeld op het gebied van drift van gewasbeschermingsmiddelen. 'Dat zien we als een gezamenlijk probleem, waar we samen oplossingen voor moeten vinden', aldus de voorzitter. Voor Smits van Oyen is biologisch boeren meer dan het weglaten van chemische middelen. 'Het is een systeem. Je kunt er niet één element uit halen en verwachten dat het werkt.'

Ze spreekt uit ervaring. Op haar bedrijf in West-Brabant is die systeembenadering dagelijkse praktijk. 'Je probeert een systeem te creëren waarin je minder hoeft in te grijpen. En als je ingrijpt, doe je dat preventief', legt Smits van Oyen uit. 'Daarom staan biologische boeren ook relatief positief in het debat; ze hebben bewust gekozen voor deze manier van werken.'

Van Diepen realiseert zich dat de doelstelling van 15 procent niet eenvoudig is. 'Het vraagt inzet van boeren, ketenpartijen en politiek. Maar als je de ambitie uitspreekt, moet je ook de middelen beschikbaar stellen. Het momentum is er. Nu moeten we doorpakken. Want als 15 procent meer moet zijn dan een zin in een coalitieakkoord, dan begint het met keuzes maken: in Den Haag, in het schap en op het erf.'