Gemeente+Borsele+kan+landbouw+helpen+met+zoetwateropslag
Achtergrond
© Peter Urbanus

Gemeente Borsele kan landbouw helpen met zoetwateropslag

Industrie- en havengebied het Sloegebied in de Zeelandse gemeente Borsele biedt kansen voor zoetwateropslag in de bodem. Dat vergt wel investeringen. Verder zou de landbouw gebruik kunnen gaan maken van de industriewaterleiding aldaar. Dat blijkt uit onderzoek van HZ University of Applied Sciences, waaraan ook ZLTO bijdraagt.

Mart Scheers, student Deltamanagement aan de HZ University of Applied Sciences, deed eerder dit jaar op verzoek van een aantal stakeholders onderzoek naar zes opties: hergebruik van gezuiverd rioolwater vanuit de Willem-Annapolder bij Kapelle, waterberging in bestaande waterlopen of op eigen grond van landbouwbedrijven, wateropslag in kreekruggen, waterberging in de ondergrond van het Sloegebied en betere benutting van industriewater van Evides.

Het Sloegebied lijkt het meest kansrijk om een waterberging in te richten. Onder delen van dit industriegebied ligt een dikke laag plaatzand, afkomstig uit de Westerschelde. Dit plaatzand heeft een grote capaciteit om water op te nemen, tot wel 10 à 12 procent van het volume.


Veel hemelwater gaat verloren

Bijna al het hemelwater dat nu in het Sloegebied valt, gaat verloren. Het wordt door de bedrijven in de Westerschelde geloosd. Om het te kunnen benutten als waterberging, zou een extra slotennetwerk kunnen worden aangelegd ten noorden van het havengebied. Wel moet de bodem op eventuele vervuiling worden onderzocht.

Plaatzand Sloegebied heeft grote capaciteit om water op te nemen

Ook is het de vraag in hoeverre de kademuren in het industriegebied een waterkerende functie hebben, wil het water kunnen worden vastgehouden in de bodem. Hemelwater van Zeeland Refinery kan richting de Sloekreek worden afgevoerd en daar worden vastgehouden.


Overtollig industriewater

Een andere mogelijkheid is om overtollig industriewater van waterleidingbedrijf Evides beschikbaar te stellen aan de landbouw in de gemeente Borsele. Via deze industriewaterleiding wordt water aangevoerd vanuit de Biesbosch, maar nog niet de helft wordt gebruikt.

Onderzocht moet worden of het industriewater in de zomermaanden door de land- en tuinbouwsector kan worden gebruikt. De bestaande Landbouwwaterleiding vanuit het Volkerak-Zoommeer naar Zuid-Beveland heeft onvoldoende capaciteit.

Om niet-gebruikt industriewater te kunnen benutten voor de landbouw, zijn wel investeringen nodig. Evides wil graag weten in hoeverre de landbouwsector mee zou willen betalen.


Zoetwater opslaan in kreekruggen

Ook in kreekruggen kan zeer veel zoetwater worden opgeslagen. Dit is nu vooral nog een taak van waterschap Scheldestromen, schrijven de onderzoekers. Op een aantal plekken wordt hier al onderzoek naar gedaan, onder meer binnen Waterhouderij Walcheren en de Freshmaker bij Ovezande.

John Bal is bedrijfsadviseur Plant bij ZLTO in Zeeland. Hij was betrokken bij de voorbereiding van de gemeenteraadsbijeenkomst in Borsele in januari, samen met raadsleden en agrarisch ondernemers Rien van Hekke en Gijsbert Gunter.


Onderzoek door ZLTO

Bij het onderzoek van de HZ University of Applied Sciences was ZLTO niet direct betrokken. 'Wij deden als ZLTO ruim tien jaar geleden al onderzoek naar de zoetwatervoorziening. In die tijd hebben we ook onderzoek gedaan naar het zandpakket in het Sloegebied', vertelt de ZLTO-bedrijfsadviseur. 'We hebben dat als optie gepresenteerd.'

De aanwezigheid van veel zoetwater in het Sloegebied bleek wel toen de provincie Zeeland zei dat er een extra drainage zou moeten komen langs het fietspad langs dit haven- en industriegebied. Dat stond geregeld blank door wegsijpelend water.

Een betere zoetwatervoorziening was toen nog een wens en minder een noodzaak, stelt Bal. 'De behoefte speelde vooral onder fruittelers. 2003 en 2009 waren ook al droge jaren. We hebben toen met telers in de Quarlespolder gesproken.'


Totale omslag

Het waterschap was er ook bij betrokken, maar dat zag zoetwaterbeheer toen nog niet zo als haar taak. 'Afvoeren, afvoeren was destijds nog het devies', stelt Bal. 'Inmiddels is dat totaal omgeslagen. Het belang van beheer en de vergroting van de zoetwatervoorraad is veel duidelijker geworden.'

Met name de gemeenten Borsele en Schouwen-Duiveland profileren zich nu nadrukkelijk op gebied van zoetwaterbeheer voor de land- en tuinbouw, laat Bal weten.


Borsele en Schouwen-Duiveland profileren zich nadrukkelijk op het gebied van zoetwater voor de land- en tuinbouw.
Borsele en Schouwen-Duiveland profileren zich nadrukkelijk op het gebied van zoetwater voor de land- en tuinbouw. © Peter Urbanus

Het grootste obstakel bij het aanwenden van hemelwater uit het Sloegebied vormen de weg en spoorlijn. Om die te kruisen, zijn flinke investeringen nodig. Investeren in een gezamenlijke aanpak moet wel lonend zijn voor de ondernemers, zegt Bal. 'Voor de aardappel- en uienteelt kunnen investeringen lonend zijn, maar voor granen kun je nu nauwelijks investeren.'

ZLTO kan volgens de bedrijfsadviseur ondersteuning bieden bij initiatieven vanuit het gebied, door kennis en krachten te bundelen.

'Ook elders is er van alles in beweging.' Bal noemt het voorstel om gezuiverd afvalwater toe te voegen aan de landbouwwaterleiding. Waterleidingbedrijf Evides wil echter geen vreemd water in de leidingen, besluit hij.


Gemeente met veel land- en tuinbouw

In heel Zeeland was er in 2019 een aanhoudend watertekort van 160 millimeter, blijkt uit cijfers van het onderzoek van HZ University of Applied Sciences. In 2018 mislukten veel oogsten in de provincie door zoetwatertekort. Dat leidt in bijna heel Zeeland tot oprukken van zoute kwel, met name op kleigronden. Overtollig hemelwater wordt nu nog geloosd op de Westerschelde, terwijl er later weer grote zoetwatertekorten optreden. Borsele is een sterk agrarische gemeente en telt zo'n 1.630 hectare aan fruitteelt en 1.148 hectare aan groenteteelt. Zo'n 20 procent van het land dat in bezit is van agrarische bedrijven wordt bewaterd. Begin dit jaar was er een gemeenteraadsbijeenkomst waar ook alle andere stakeholders aanwezig waren. Waaronder ZLTO, Zeeland Seaports, Evides, de provincie en Waterschap Scheldestromen. Centrale vraag was wat er op lokaal niveau kan worden gedaan om de zoetwaterbergingscapaciteit te vergroten, met de focus op landbouwbelangen. Het oostelijke deel van het Sloegebied ligt binnen de gemeentegrenzen van Borsele en het westelijke deel binnen die van Vlissingen. Volgens wethouder Kees Weststrate is de zoetwatervoorziening binnen de gemeente al herhaaldelijk aan de orde geweest in de gemeenteraad. Water moet bij alle beleidsterreinen een rol spelen, is het uitgangspunt. Hij spreekt van waterinclusief denken. 'Willen we het zoetwater in Nederland op peil houden, dan hebben we echt alles nodig.' Belangrijk is verder dat de verschillende betrokken partijen vaker kennis uitwisselen, zegt Weststrate. 'Samen weten ze heel veel, maar vaak weet de ene partij niet welke kennis er bij de andere aanwezig is.'

Bekijk meer over:

Weer

  • Zondag
    17° / 12°
    70 %
  • Maandag
    20° / 13°
    40 %
  • Dinsdag
    18° / 13°
    70 %
Meer weer