Vegen+van+erf+is+leuk+klusje+met+accuveegmachine
Achtergrond
© Niek Stam

Vegen van erf is leuk klusje met accuveegmachine

Veehouder Henk Dekker uit Putten heeft veel opgestoken van zijn deelname aan het project 'Zelf meten erfafspoeling'. Hij concludeert dat schoon houden van het erf enorm helpt om afspoeling van verontreinigende stoffen te voorkomen. Dekker voegde de daad bij het woord en investeerde in een elektrische veegmachine.

'Waarom ik me heb gemeld als deelnemer aan het project 'Zelf meten erfafspoeling'?' Henk Dekker lacht en meldt dat hij nieuwsgierig van aard is. 'Je hoort en leest veel over negatieve gevolgen van erfafspoeling. Ik ben bestuurslid geweest bij Waterschap Vallei en Veluwe en daar kwam het onderwerp regelmatig ter sprake. Ik was benieuwd hoe het werkelijk zit.'

Samen met zijn vrouw en zoon heeft Dekker een gemengd biologisch bedrijf in Putten. Ze melken 50 koeien en hebben 65 fokzeugen en 350 vleesvarkens.

Twintig veehouders

Aan het project 'Zelf meten erfafspoeling' deden vorig jaar twintig veehouders mee. Het gaat om een project van Waterschap Vallei en Veluwe, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, Gebiedscoöperatie O-gen en het Gelderse project 'Wijs met Water'.

Je hoort en leest veel over negatieve gevolgen van erfafspoeling

Henk Dekker, veehouder in Putten

Het project begon met een startbijeenkomst, waarbij de deelnemers voorlichting kregen over erfafspoeling en op welke manier ze de metingen kunnen uitvoeren. Dat gebeurde met lakmoespapiertjes. De deelnemers maten na regen met de lakmoespapiertjes op drie plekken op het erf de hoeveelheid stikstof en fosfor in het water.

Langdurige droogte

'Vorig jaar was een bijzonder jaar door de langdurige droogte. Daardoor zijn er minder meetmomenten geweest dan we vooraf hadden ingepland', vertelt Dirk Johan Feenstra van Projecten LTO Noord, projectleider van 'Zelf meten erfafspoeling'.

Alle meetresultaten die de veehouders verzamelden, heeft Projecten LTO Noord anoniem verwerkt en in een aantal gevallen vergeleken met laboratoriumtesten.

'Zoals van tevoren wel verwacht, zijn de meetresultaten die je met lakmoespapiertjes kunt behalen, niet zo betrouwbaar als de resultaten die voortvloeien uit de analyse van watermonsters in het laboratorium. Maar ze vormen wel een goede indicatie en zijn daarmee bruikbaar', vertelt Feenstra.

Sms'je

Dekker ervoer het bemonsteren van het water bij zijn erf niet als een grote belasting. 'Vooraf maakte ik een schetsje van ons erf met daarop aangegeven hoe het water afspoelt en op welke plekken het in sloten stroomt. Op momenten dat er regen naderde, kreeg ik van de projectleiding een sms'je met het verzoek om na de voorspelde regenval metingen te verrichten', vertelt hij.

'Ik nam dan watermonsters op de plek waar de afvoerbuis van het erf in de sloot komt en ook 50 meter daarvoor en 50 meter na de buis. Het werken met de lakmoespapiertjes om te bepalen hoeveel nitraat en fosfaat in het water zit, was even wennen. Maar na een paar keer is ook dat goed te doen.'

Henk Dekker neemt een watermonster uit de sloot.
Henk Dekker neemt een watermonster uit de sloot. © Niek Stam

Vier momenten

Uiteindelijk waren er vorig jaar vier momenten waarop de veehouder zijn monsternames verrichtte. De resultaten waren voor hem onthullend. 'We zagen dat er flink verschil was in de uitkomsten tussen metingen die ik verrichtte bij een erf met behoorlijk wat kuilvoerresten en metingen op het moment dat het erf keurig schoon was. In het laatste geval was er vrijwel geen nitraat en fosfaat meetbaar.'

Dekker trok voor zichzelf de conclusie dat een schoon erf goed voor het milieu is. Daar liet hij het niet bij. De veehouder oriënteerde zich op mogelijkheden om zijn erf op een makkelijke manier schoon te maken. 'Voorheen deden we dat met de bezem. Maar dat is veel werk en niet leuk. Met als gevolg dat je het vegen vaak al snel uitstelt.'

Wikken en wegen

Na wikken en wegen schafte de ondernemer een elektrische veegmachine met een accu aan. 'We hadden ook kunnen kiezen voor een veegmachine achter de trekker, maar die moet je eerst aankoppelen, als je aan de slag wilt. Deze veegmachine kun je pakken en dan direct aan de slag gaan', vertelt hij.

'Het werkt makkelijk en daardoor is het vegen van het erf nu een leuk klusje geworden dat we vaak doen. Ook mijn zoon doet het graag. Een schoon en opgeruimd erf is niet alleen gunstig om erfafspoeling te voorkomen, het werkt ook prettiger.'

Netjes houden

Dekker concludeert dat erfafspoeling geen enkel probleem hoeft te zijn, als je als veehouder je erf netjes houdt. 'Op een makkelijke manier kun je als boer je steentje bijdragen aan het schoonhouden van het oppervlaktewater.'

De veehouder heeft nog lakmoespapiertjes overgehouden na het project en is van plan die dit jaar te gebruiken om steekproefsgewijs te meten hoe het gesteld is met de waterkwaliteit rond zijn boerderij.

Bewustwording

'Door de uitzonderlijke droogte in 2018 kunnen we geen harde conclusies verbinden aan de meetresultaten van de deelnemende veehouders', zegt Feenstra. 'Maar wat wel bijzonder is, is de bewustwording die dankzij het zelf meten is ontstaan bij de boeren. De investering van Dekker in een veegmachine is daarvan een mooie illustratie. Hij bereikt met zijn veegmachine dat zijn erf schoner is en blijft en er dus minder erfafspoeling is.'

Mogelijk komt er dit jaar een vervolg op project 'Zelf meten erfspoeling' voor veehouders in de Valleiregio.

Aandacht voor erfafspoeling
De toegenomen aandacht voor erfafspoeling heeft alles te maken met de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Die richt zich op het verbeteren en in stand houden van de ecologische en chemische waterkwaliteit. Ondanks allerlei inspanningen is de waterkwaliteit in Nederland nog niet overal op het gewenste niveau. De waterschappen hebben veel onderzoek gedaan naar erfafspoeling. Hieruit is gebleken dat afspoelend hemelwater vanaf het boerenerf een serieuze bron van verontreiniging voor het oppervlaktewater vormt. De verontreiniging ontstaat als hemelwater op het verharde erf in contact komt met voer(resten), mest(resten), perssappen en/of mestvocht en vervolgens afspoelt naar de sloot. Perssappen ontstaan bij het fermentatieproces van ruwvoer en nemen toe, wanneer de omstandigheden bij het inkuilen niet optimaal zijn. Bij relatief veel perssappen zullen deze uit de kuil vrijkomen. Bij (natte) bijproducten zoals aardappelvezels, bierbostel en bietenperspulp wordt relatief veel proceswater meegeleverd. Percolaat ontstaat, wanneer hemelwater in contact komt met onafgedekt voer en of voerresten. Perssappen bevatten hoge concentraties aan voedingsstoffen die bij een lozing in het oppervlaktewater terechtkomen. Als dit gebeurt, onttrekken bacteriën zuurstof aan het water om de voedingsstoffen af te breken. Bij (te) veel stoffen ontstaat zuurstofgebrek met als gevolg dat het leven in het water afsterft. Na verloop van tijd ontstaat een rottingsproces met als gevolg een zuurstofloze 'stinksloot'. Een ander nadeel is de lage zuurgraad (pH van circa 5). Hierbij is biologische activiteit nagenoeg onmogelijk met als gevolg dat ook dan al het leven in het oppervlaktewater afsterft.

Bekijk meer over:

Weer

  • Zondag
    25° / 12°
    20 %
  • Maandag
    19° / 14°
    70 %
  • Dinsdag
    19° / 12°
    70 %
Meer weer