Klimaatverandering bepalender voor landbouw dan oorlogen of handelsboycots

Nieuws Politiek Peter Smit 02 okt 2026 om 08:04uur

Klimaatverandering wordt de komende decennia de bepalende factor voor de stabiliteit van het Europese voedselsysteem. De effecten van droogte, hitte, overstromingen en waterschaarste zal regionaal verschillen, maar groter zijn dan die van geopolitieke ontwikkelingen als boycots, handelsbeperkingen of oorlogen.

Deze conclusies volgen uit een literatuurstudie en gesprekken met experts in Duitsland, Bulgarije en Italië, uitgevoerd door het RIVM in opdracht van de Europese Commissie. De analyses richten zich vooral op ontwikkelingen richting 2050.

De drie landen werden gekozen als vertegenwoordigers van respectievelijk Noordwest-, Oost- en Zuid-Europa. De impact van klimaatverandering op de drie Europese regio’s zal niet hetzelfde zijn. Daardoor dreigt de kloof tussen deze landen groter te worden.

Belangrijkste drijfveer

De geconsulteerde experts verwachten dat klimaatverandering de belangrijkste drijfveer is achter veranderingen in het voedselsysteem. De steeds grotere impact van klimaatverandering zal leiden tot lagere opbrengsten, verslechtering van de kwaliteit, verstoringen in de keten en stijgende voedselprijzen.

De focus op oplossingen is in de drie landen anders. In Bulgarije, als representant van Oost-Europa, is vooral een tekort aan zoet water het grootste risico's voor de voedselproductie dat om oplossingen vraagt.

In Duitsland ligt de focus op de overgang naar een circulaire economie. Klimaatverandering wordt daar weliswaar gezien als grootste bedreiging, maar de nadruk ligt op hergebruik van grondstoffen, minder verspilling en efficiënter gebruik van hulpbronnen. Deze omslag moet de weerbaarheid van het voedselsysteem vergroten.

Kunstmatige intelligentie

Italiaanse landbouwexperts verwachten dat technologische ontwikkelingen zoals kunstmatige intelligentie een belangrijke rol gaan spelen bij de aanpassing van het voedselsysteem.

Hoewel de onderzoekers vooral risico's signaleren, noemen zij ook enkele mogelijke voordelen. Duitse deelnemers wijzen bijvoorbeeld op een langer groeiseizoen door hogere temperaturen wat kansen biedt voor nieuwe gewassen. Daarnaast kan klimaatverandering daar het draagvlak vergroten voor verduurzaming van de landbouw en voedselketen.

Om het Europese voedselsysteem toekomstbestendig te maken, pleiten de onderzoekers ervoor om in toekomstig beleid rekening te houden met regionale verschillen en om beter in te spelen op de uiteenlopende omstandigheden in Europese regio’s.