Zonder klimaatadaptatie groeit risico voor Europese fruittelers

De impact van klimaatverandering verschilt per fruitsoort. De belangrijkste bedreigingen in de citrussector vormen hitte en waterschaarste. De productie vindt vooral plaats rond de Middellandse Zee, waar de temperatuur sneller stijgt dan het wereldgemiddelde.

In het rapport meldt Rabobank dat langere droge periodes en frequentere hittegolven de afhankelijkheid van irrigatie vergroten. Deze factoren verhogen het risico op kwaliteitsverlies, zonnebrand en vruchtval. Zo lag in Spanje als Europa’s grootste citrusproducent de gemiddelde productie in de periode 2023-2025 ruim 10 procent lager dan tien jaar eerder.

Daarnaast geeft de bank aan dat voor appels en peren vorst in het voorjaar het grootste risico blijft. Vanwege warmere winters en vroege voorjaren komen bomen eerder in bloei, waardoor de kans toeneemt dat gevoelige bloesems worden geraakt door late vorst. Daarbij komt dat hittegolven en droogte tijdens de zomer zorgen voor extra druk op vruchtgrootte, kwaliteit en bewaarbaarheid. Volgens de Rabo-onderzoekers worden opbrengsten daardoor grilliger.

Niet overal hetzelfde

Rabobank beschrijft dat de klimaatverandering niet overal hetzelfde uitpakt. Nederland en België lijken bijvoorbeeld voor de perenteelt gunstig gepositioneerd. Volgens Rabobank bieden het koelere klimaat, de aanwezige kennis en de moderne boomgaarden voordelen ten opzichte van Zuid-Europese productieregio’s. Hitte, watertekorten en afnemende winterkou zorgen in landen als Italië en Spanje juist voor toenemende problemen. In die landen staat de perenproductie daardoor onder druk.

Over steenfruit als perziken en nectarines vormt volgens de onderzoekers juist het gebrek aan winterkou een groeiende uitdaging. Voor een goede bloei en vruchtzetting hebben deze gewassen voldoende koude uren nodig. Met name in Zuid-Europa neemt die winterkou af, in delen van Centraal- en Oost-Europa worden de omstandigheden juist geschikter of beter voor deze teelten.

De verwachting van Rabobank is dat de klimaatgeschiktheid voor fruitteelt geleidelijk naar noordelijkere en meer continentale regio’s verschuift. Overigens betekent dit niet dat fruitproductie massaal zal verplaatsen. Factoren als waterbeschikbaarheid, infrastructuur, arbeid, kennis en afzetmogelijkheden blijven cruciale factoren voor succesvolle productie. De onderzoekers verwachten wel dat toekomstige investeringen vaker terechtkomen in gebieden waar de klimaatomstandigheden gunstiger worden.

Aanpassen aan omstandigheden

Bovendien beschikt de Europese fruitsector al over verschillende middelen om zich aan te passen, zoals efficiëntere irrigatie, vorstbescherming, schaduwsystemen en de inzet van beter passende rassen en onderstammen. Daarnaast worden investeringen in opslag en koeling belangrijker, omdat klimaatschade invloed heeft op de bewaarbaarheid van fruit.

Volgens Rabobank ligt de grootste uitdaging bij de financiering. Grotere bedrijven beschikken vaak over meer kapitaal, kennis en mogelijkheden om risico’s te spreiden dan kleinere bedrijven. De kloof tussen bedrijven die wel en niet kunnen investeren, dreigt verder toe te nemen. Daarmee wordt voor Europese fruittelers klimaatadaptatie steeds meer een voorwaarde om concurrerend te blijven, aldus de onderzoekers.