Landbouw blijft achter bij klimaatdoelen, ook andere sectoren niet op koers

Volgens de raming komt de uitstoot van de landbouwsector in 2030 uit op 22,5 megaton CO2-equivalenten tegenover een sectordoel van 17,9 megaton. De kans dat dit doel wordt gehaald, is volgens het PBL minder dan 5 procent. Zelfs wanneer aanvullend beleid wordt meegerekend, blijft de raming steken op 18,9 tot 22,9 megaton CO2-equivalenten.

Het grootste deel van de landbouwuitstoot bestaat uit methaan en lachgas uit de veehouderij en akkerbouw. De daling die het PBL verwacht, komt vooral door een kleinere veestapel. Het aantal melkkoeien neemt af door beëindigingsregelingen, strengere regels rond fosfaatrechten en een hogere melkproductie per koe. Daarnaast zorgt meer mestvergisting voor een beperkte reductie van methaanemissies.

Geen klimaatbeleid

Tegelijkertijd constateert het planbureau dat de landbouw een van de weinige sectoren is waarvoor nauwelijks specifiek klimaatbeleid bestaat. De aangekondigde verplichting voor methaanremmers bij melkvee wordt genoemd als een van de eerste gerichte klimaatmaatregelen voor de sector. Volgens het PBL kunnen methaanremmers samen met vrijwillige beëindigingsregelingen zorgen voor extra emissiereductie, maar ook dan blijft het behalen van de klimaatdoelen buiten bereik.

Opvallend is dat de uitstootraming voor de landbouw hoger uitvalt dan vorig jaar. Dat komt mede doordat het PBL minder sterke krimp van de melkveestapel verwacht. De toelating van renure als kunstmestvervanger en een grotere mestplaatsingsruimte verminderen de druk op de mestmarkt, waardoor minder melkvee hoeft te verdwijnen dan eerder werd aangenomen.

Stikstofbrief

Ook voor landgebruik, waaronder veenweiden, bossen en landbouwgronden vallen, ziet het PBL weinig kans dat de doelen worden gehaald. Het planbureau verwacht in 2030 een uitstoot van 4,1 megaton CO2-equivalenten, terwijl het sectordoel op 1,8 megaton ligt. De kans dat dit doel wordt gehaald, is eveneens kleiner dan 5 procent. De belangrijkste oorzaken zijn het achterblijven van bosaanleg, de trage uitvoering van veenweidemaatregelen en beperkte voortgang bij koolstofvastlegging in landbouwbodems.

Het op 26 juni aangekondigde kabinetspakket voor landbouw, natuur en stikstof - de stikstofbrief - is nog niet meegenomen in de Klimaat- en Energieverkenning 2026. Volgens een afzonderlijke PBL-reflectie zou dat pakket in 2035 mogelijk ongeveer 4 megaton extra emissiereductie kunnen opleveren, vooral door verdere krimp van de melkveestapel en bedrijfsspecifieke emissienormen.

Mobiliteit

De problemen beperken zich niet tot landbouw en landgebruik. Ook op nationaal niveau ligt Nederland niet op koers om de klimaatdoelen te halen. Het PBL acht de kans kleiner dan 5 procent dat het wettelijke doel van 55 procent minder broeikasgasuitstoot in 2030 wordt gehaald. De uitstoot daalt naar verwachting met 46 tot 53 procent ten opzichte van 1990. Er zijn wel grote verschillen tussen sectoren.

De mobiliteit boekt relatief veel vooruitgang dankzij elektrificatie en een grotere inzet van hernieuwbare brandstoffen. De kans dat de mobiliteitssector zijn doel voor 2030 haalt, ligt rond de 70 procent. Voor industrie, landbouw, landgebruik en elektriciteit zijn de vooruitzichten minder gunstig. Het PBL dat specifiek klimaatbeleid grotendeels ontbreekt, terwijl de uitstoot daar de afgelopen twintig jaar nauwelijks is gedaald.