Financiering projecten vaak nog knelpunt voor ontwikkeling geothermie

Hoge ontwikkelkosten en onzekerheid in de opstartfase vormen volgens Invest-NL, EBN en Geothermie Nederland een hardnekkig financieringsknelpunt voor geothermieprojecten. De organisaties hebben adviesbureau Fakton Energy gevraagd te onderzoeken welke financiële instrumenten dit knelpunt kunnen oplossen. Het onderzoek beschrijft instrumenten die risico’s beter beheersbaar maken, waardoor private financiers eerder kunnen instappen.

Ontwikkelaars van geothermieprojecten moeten al vroeg grote investeringen doen, terwijl pas na de boring duidelijk wordt hoeveel warmte een bron kan leveren. Investeerders stappen meestal pas in als bronnen succesvol blijken, de vergunningen zijn verleend en er voldoende zekerheid is over de afzet van warmte. Hierdoor dragen ontwikkelaars langdurig het volledige risico en hebben ze daardoor vaak minder financiële ruimte om nieuwe projecten op te starten.

Duurzaam energiesysteem

Een betere financierbaarheid is nodig, juist omdat geothermie ofwel aardwarmte belangrijk is voor een duurzaam energiesysteem. Geothermie levert continu warmte en is onafhankelijk van zon, wind of weersomstandigheden. Het is met name ook voor de glastuinbouw een belangrijke energiebron om in de toekomst minder afhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen en ook om te voldoen aan de klimaatdoelen die de sector heeft afgesproken met de overheid.

De gezamenlijke analyse van de organisaties laat zien dat hoge ontwikkelkosten, onzekerheid in de vroege projectfase en beperkte financieringsmogelijkheden de opschaling van geothermie in Nederland vertragen. De conclusie is dat er nu nog onvoldoende effectieve instrumenten zijn om de geologische risico’s af te dekken.

Knelpunten

Genoemde knelpunten zijn de hoge kapitaalsvraag in de ontwikkelfase, de onzekerheid over warmtevraag en afzet en de complexe en langdurige vergunningstrajecten.

Een belangrijk uitgangspunt van de analyse is dat publieke middelen vooral effectief zijn wanneer ze gericht risico’s verlagen en privaat kapitaal mobiliseren. Zo kunnen publieke middelen doelmatig worden ingezet om financieringsknelpunten weg te nemen en kansrijke projecten verder te brengen.

Succesvolle voorbeelden in Frankrijk en Duitsland laten zien dat geothermie sterk kan groeien wanneer financiële instrumenten worden gecombineerd.

Publiek-privaat fonds

Invest-NL, EBN en Geothermie Nederland wijzen op een samenhangend pakket van financiële instrumenten en beleidsmaatregelen om het financieringsknelpunt structureel op te lossen. Als basis noemen zij een zogeheten herijkte RNES-regeling voor het afdekken van risico’s voor aardwarmte. Deze moeten worden aangevuld met subsidies voor de boor- en realisatiefase en uitbreiding van een garantieregeling of een publiek-privaat fonds voor ontwikkelingen.

Tot slot stellen de organisaties dat de opschaling van geothermie vraagt om betere ondergronddata, sterkere samenwerking in de warmteketen en voorspelbaardere vergunningprocedures. Het rapport laat volgens hen zien hoe publieke en private partijen samen een veelvoorkomend financieringsknelpunt kunnen doorbreken.

Door ontwikkelrisico’s beter beheersbaar te maken, kunnen private financiers volgens de organisaties eerder instappen en komen kansrijke projecten sneller van de grond.